ርግጥ ነው ሰሞኑን ወያኔ በጣም ተጨናንቆአል።

ለአመፅ እርሾ ሊሆኑ በሚችሉ ቁጣዎች ተከበዋል። የሶማሊያ ተልእኮ እየከሸፈ ነው። አልሸባብ እያሸመቀ ደጋግሞ አደጋ መጣሉን በመቀጠሉ፣ ከዚህ በላይ ሶማሊያ መቆየት እንደማይችሉ ተረድተው ጓዛቸውን መሸከፍ ይዘዋል። ከኤርትራ ጋር የጀመሩት የጦርነት ድራማ፣ ላይ ላዩን ለፕሮፓጋንዳ ፍጆታ እንደሚያውሉት አለመሆኑ ተባኖበታል። የውስጥ ቀውሱ ተባብሶአል። የመምህራን አመፅ ወዴት እንደሚያመራ አልታወቀም። ቢታፈንም መልኩን ቀይሮ መከሰቱ የማይቀር ነው። የኦርቶዶክስ ቤተክርስትያንን ነባር ቅርሶች የማውደሙ ሴራ አማኙን ህዝብ ያሸማቀቀና ያስደነገጠ ሆኖአል። ገና አልተቋጨም። ከደቡብ ክልል የተፈናቀሉት አማሮች ጉዳይ፣ ሊታፈን ባለመቻሉ ፈንድቶ ወጥቶአል። የኑሮ ውድነቱና የዋጋ ግሽበቱንም ሊቆጣጠሩት አልቻሉም። ሙስናው ጣራ ነክቶአል። ስርቆቱ፣ “ተከተል አለቃህን” የሚል ስያሜ አጊኝቷል። የህወሃት ወገኖች የቅንጦት ህይወት ይሉኝታ አጥቶአል። እና በዙሪያቸው ያለውን የተቆጣ የህዝብ አይን ለማፈን መጨነቃቸውን ማስተዋል ይቻላል። አፈና ግን መፍትሄ ሊሆን አይችልም።

ምርጫው አንድ ብቻ ነው። ከራስ ጋር እና ከእውነታው ጋር መታረቅ!

(“የቅዳሜ ማስታወሻ” እስከ ትናንት ኢትዮጵያ ላይ ይጎበኝ ነበር። ዛሬ ማለዳ ስመለከት ግን “ኢትዮጵያ” በሚለው ስር ምንም አያሳይም። በፌስቡክ በኩል የኢትዮጵያ አንባቢዎቼን ጠይቄ፣ ከዛሬ ማለዳ ጀምሮ የእኔና የአቤ ቶክቻው ብሎጎች መዘጋታቸውን አረጋግጠውልኛል። በርግጥ ደብረፅዮን ብሎግ እያሳደደ መዝጋት ከጀመረ ስራ በዝቶበታል ማለት ነው።)

ሰሞኑን “አዲስ ነገር – ድረገፅ” የለጠፋቸውን የዜና ጭማቂዎች ሳነብ ትኩረት የሚስብ ርእስ ገጠመኝ። ይህም ካርል ሄንዝ ለተባሉ ጀርመናዊ አዲሳባ ላይ ሃውልት ሊቆምላቸው የመወሰኑ ዜና ነበር።

ለመሆኑ እኒህ ሰው ማናቸው? ማነው የወሰነላቸው? በምን መለኪያ? ከማን ጋር ተወዳድረው? ለኢትዮጵያ ምን በጎ ቢሰሩ ይሆን፣ ለሃውልት የበቁት? የሚታወቅ ዝርዝር ነገር የለም።

ታሪካቸውን ለማንበብ ስሞክር፣ “ሰዎች ለሰዎች” የተሰኘ የበጎ አድራጎት ድርጅት መስርተው ብዙ ሰዎችን ህይወት ለውጠዋል ተባለ። የሰሩት መልካም ነው። ግን በመንግስት ደረጃ “እግዚአብሄር ይስጥልን” ቢባሉ አይበቃም?

በርግጥ መለስ ዜናዊ በጣም ያደንቃቸዋል። በመሆኑም ከሳር ቤት ወደ መካኒሳ በሚወስደው መንገድ ላይ አንድ አደባባይ ሸለማቸው። አደባባዩ ላይ የሚቆምላቸውን ሃውልት የመሰረት ድንጋይ ለማኖር ኩማ ደመቅሳ መታዘዙም ተዘግቦአል።

እንግዲህ ሌላ ያመለጠኝ ዜና ከሌለ በቀር፣ ኢህአዴግ በ20 አመታት ውስጥ እንዲገነቡ ካፀደቃቸው ሃውልቶች ውስጥ የካርል ሄንዝ 5ኛ መሆኑ ነው። ቀደም ሲል፣ የጄኔራል ሃየሎም፣ የአቡነ ጳውሎስና የአሉላ አባነጋ የተገነቡ ሲሆን፣ የአፄ ዮሃንስ በግንባታ ላይ መሆኑ ተሰምቶአል። ከቀዳሚዎቹ አራት ሃውልቶች አከራካሪው የአቡነ ጳውሎስ ብቻ ነው። 5ኛው ካርል ሄንዝ የሚያከራክር ሳይሆን የሚያስተዛዝብ ነው።

ሃውልቶች የአካባቢውን ህዝብ ስነልቦና ግምት ውስጥ ማስገባት አለባቸው። ለምሳሌ መለስ ዜናዊ የራሱን ሃውልት አዲሳባ ላይ ሊተክል አይችልም። ለመትከል ከወሰነ 24 ሰአት በታንክና በመትረየስ ማስጠበቅ አለበት። በመሰረቱ ግን በሃገር ደረጃ ሃውልት የሚተከልለት ሰው ማን መሆን እንዳለበት ጥናት ማድረግ ጠቃሚ ይመስለኛል። መለስ ስለፈቀደ ብቻ የተተከለ ሃውልት፣ የአካባቢው ህዝብ ድጋፍ ከሌለው ውሃ እንዳጣ ችግኝ መድረቁ አይቀርም።

በቅን ልቦና እናስብ ከተባለ ካርል ሄንዝ ከበአሉ ግርማ እና ከአፄ ቴዎድሮስ በፊት ሃውልት እንዲሰራለት መወሰኑ ለኢትዮጵያ ህዝብ ስድብ ነው። ለነገሩ የጥበብ ሰዎቻችን የተረሱ ናቸው። ከበደ ሚካኤል ከፑሽኪንና ከቦድሌር የሚያንሱ አልነበሩም። ጥላሁን ገሰሰና ፀጋዬ ገብረመድህን ሃውልቱ ቢቀር የመንገድ እና የሙዝየም ስም እንኳ ቢሰጣቸው መልካም ነበር።

ወያኔ በነበርኩበት ዘመን፣ “መቱ” የተባለችው ከተማ በበአሉ ግርማ ስም እንድትሰየምና ከሞጆ እስከ ዱከም ያለው መሬት “መዳወላቡ” የተባለ ስም ተሰጥቶት የኦሮሚያ ዋና ከተማ ሆኖ እንዲታወጅ የሚጠቁም አሳብ እፎይታ ጋዜጣ ላይ ፅፌ ነበር። ስለበአሉ ግርማ ሃውልት ማንሳቴ፣ ኩማን በጣም እንዳበሳጨው ትዝ ይለኛል። በስልክ “መነሻህ ምንድነው?” ብሎ ሲጠይቀኝ፣ በአሉ ግርማ ለእውነት ሲል ህይወቱን ስለከፈለ ይገባዋል። መቱን የመረጥኩለት ስለተወለደባት ነው። በአናቱ ደግሞ በአሉ ግርማ ኦሮሞ ነው” አልኩት። የመጨረሻዋ ነጥብ የኩማን ቀልብ ከሳብኩ በሚል የጨመርኳት ነበረች። አልተሳካልኝም። ምክንያቱም የኩማ ጆሮ ከበላይ አካል የሚመጣን አሳብ ብቻ ነው የሚያዳምጠው። ይኸው አሁን ኩማ ለካርል ሄንዝ ሃውልት እንዲተክል ሲታዘዝ በደስታ መቀበሉን ሰማን። ርግጥ ነው፣ህዝቡ ተባብሮ ለበአሉ ግርማ ሃውልት ለመስራት ቢጠይቅ እንኳ፣ አዲሳባ ላይ አደባባይ እንደማይፈቀድ ግልፅ ነው። በአሉ ግርማ ለኤርትራ ህዝብም ውለታ የሰራ እንደመሆኑ፣ አስመራ – ፓራዲዞ የተባለው ሰፈር ላይ ሃውልት እንዲያቆምለት ሻእቢያን በደብዳቤ የመጠየቅ አሳብ አለኝ። ምክንያቱም መቃብሩ ያልታወቀው በአሉ ሃውልት ሊኖረው የግድ ይላል። ወጣቶች የበአሉ ግርማን ሃውልት ሲመለከቱ፣ የመንፈስ ብርታት እንደሚያገኙ ምንም ጥያቄ የለውም። በርግጥም በዚያ በጨለማው ዘመን በአሉ ግርማ ጭል ጭል የምትል የሻማ ብርሃን ነበር። የኤርትራ እና የኢትዮጵያ ጉዳይ ወዴት እያመራ እንደሆነ ማየትና ያየውን መናገር የቻለው፣ ሻእቢያ ገና ናቅፋ ተራራ ላይ ሳለ መሆኑ ሲታሰብ በአሉ ነቢይ ነበር ያሰኛል።

ከ15 አመታት በፊት “እፍታ” በተባሉ የመፃህፍት ቅፆች ላይ ይህንኑ የሃውልት ጉዳይ አንስቼ በጠነከሩ ቃላት መተቸቴን አስታውሳለሁ። ለመጪው ትውልድ አርአያ ሊሆኑ ለሚችሉ ሰዎች ሃውልት ለማቆም የሚወሰነው በምን መለኪያ ነው?

የግጭት ሰበብ መፍጠሪያ ፈንጂ ለመቅበር ካልሆነ በቀር፣ የአቡነ ጳውሎስ ሃውልት አስፈላጊ አልነበረም። ሃውልት የሚተከልለት ሰው አበባ ሲቀመጥለት ነው የምናውቀው። በዚህ ዘመን “በሽብርተኞች” እንዳይመታ ጥበቃ የሚደረግለት ሃውልት ቢኖር የአቡነ ጳውሎስ ሳይሆን አይቀርም። ወደፊት የአቡነ ጳውሎስ ሃውልት መፍረሱ እንደማይቀር ወያኔ ያውቃል። ያን ጊዜ ግን፣ “አቡነ ጳውሎስ ትግሬ ስለሆኑ አማራዎች ሃውልቱን አፈረሱት” በሚል ሊቀሰቅስበት ይሞክር ይሆናል።

እየቆየ የሚፈነዳ ፈንጂ የሚባለው እንግዲህ እንዲህ ያለው ነው። ነገር ፍለጋ ካልሆነ፣ ሰውየው እንዲህ በህዝብ እንደተጠሉ እየታወቀ ሃውልታቸውን አዲሳባ መሃል መትከል ምን አመጣው? የልዩነት ሰበብ እንዲሆን?

በሺህ ዘመን ትውልድ ህያው የሚሆን ታሪክ ሰርተው ያለፉ፣ ሃውልታቸውን የተከሉት በሰው ልጅ መንፈስ ውስጥ ነው። በጎ ተግባር እንጂ ሃውልት ህያው አያደርግም። መለስም ቢሆን፣ በባከነ ሰአት ተጠቅሞ፣ ከእልህ ፖለቲካ ወጥቶ፣ አንድ ጎል ቢያስቆጥር በመትረየስ የማይጠበቅ ሃውልት መገንባት በቻለ ነበር። ለዚህ ግን የታደለ አይመስልም። ከህዝቡ ፍላጎት በተቃራኒው ጎዳና መጓዙን ቀጥሎበታል።

በመጨረሻ በአለም ፀሃይ ወዳጆ አንዲት የምወዳት ግጥም ልሰናበት፣

አክሱም ላሊበላን – የቀየሰ አእምሮ፣
ያነፀው አዋቂ – ዛሬ ቢኖር ኖሮ፣
ይወቀስ ይሰደብ – ይወገዝ ነበረ፣
እንኳን እሱ ሞቶ – ስራው ብቻ ቀረ።

ፀሃፊውን ለማግኘት፡ tgebreab@gmail.com———————————————————————

ከተስፋዬ ገብረአብ

(pdf)

ከጥቂት ቀናት በፊት ‘ብዙ ወንድምአገኝ’ ከካናዳ ስልክ ደውላ እንዲህ ስትል ጠየቀችኝ፣
“ምነው ጠፋህ ታዲያ?”
መልስ ከመስጠቴ በፊት በግሳፄ እንዲህ ቀጠለች፣
“በአመት አንድ መፅሃፍ መፃፍ በቂ ይመስልሃል? ከሃገራችን ወቅታዊ ሁኔታ ጋር በተያያዘ ስለ ቀድሞ አለቆችህ አንድ ነገር ማለት አለብህ።”

ከአንጋፋዋ ጋዜጠኛ ጋር የስልክ ቆይታዬን ካበቃሁ በሁዋላ ኮምፕዩተሬ ላይ አዲስ ገፅ ገለጥሁና፣ “የመለስ ደካማ ጎን!” የሚል ርእስ አሰፈርኩ።
የለም! የለም!

ስለ መለስ ደካማ ጎኖች ብዙ ተብሎአል። አል – ማርያምን ጨምሮ ሌሎች በርካታ የፖለቲካ ጉዳይ ተንታኞች የመለስንም ሆነ የቡድኑን ደካማ ጎኖች በበቂ ተንትነዋል። ኦባንግ ሜቶ፣ ገላሳ ድልቦ፣ ብርሃኑ ነጋ፣ አረጋዊ በርሄ፣ ጌታቸው ጂጂ፣ ፈቃደ ሸዋቀና፣ መስፍን ወልደማርያም፣ ግደይ ዘርአፅዮን፣ ሌንጮ ለታ፣ አንዳርጋቸው ፅጌ፣ አሰፋ ጫቦ፣ እስክንድር ነጋ፣ ወንድሙ መኮንን እና ሌሎችም በመፅሃፍና በመጣጥፍ መለስን ገለባብጠው አሳይተውናል። ገና ወደፊትም ብዙ እናነባለን። በዚህ መጣጥፍ መለስ ላለፉት 20 አመታት ስልጣን ላይ ለመቆየት የተጠቀመበትን የአመራር ጥበብ ምስጢር እና ጠንካራ ጎኑን በጨረፍታ ለመነካካት እሻለሁ። እና ርእሱን ለወጥኩት።

* * *

የአንድን ግለሰብ ወይም ቡድን፣ “ጠንካራ ጐን” ወይም “ደካማ ጐን” ስንገልፅ እንደየአመለካከታችን ሊለያይ ስለሚችል ላንግባባ እንችላለን።

ለአብነት በኢህአዴግ ውስጥ አማራና ኦሮሞን የወከሉት አባዱላና አዲሱ በሕወሓት አለቆቻቸው ዘንድ እንዴት እንደሚታዩ ማየት ይቻላል።

በኢህአዴግ የፖሊት ቢሮ ግምገማ ላይ፣ የአባዱላ ገመዳ ጠንካራ ጐን፣ “ታማኝነቱ!” ደካማ ጎኑ ደግሞ፣ “የአቅም እጥረቱ!” እየተባለ ላለፉት 15 አመታት ሙሉ ሲነገር ነበር። በተገላቢጦሽ ሰፊው የኦህዴድ አባል አባዱላ ታማኝነቱን ቅድሚያ ለመለስ በማድረጉ ሲነቅፉት ቆይተዋል። በዚህ መካከል ‘አባዱላ ራሱን እንዴት ማየት እንዳለበት ተቸግሮአል’ የሚል ወግ እየሰማን ነው። በመለስ ቡድን የግምገማ መለኪያ፣ ‘ለህዝብ ታማኝ መሆን’ ደካማ ጎን ተብሎ እንደሚያስፈርጅ አባዱላ ከራሱ ልምድ ለመገንዘብ እድል አጊኝቷል። ከህዝብ በፊት ለድርጅትህ ታማኝ መሆን የኢህአዴግ ቀዳሚ መርህ ነው።

አዲሱ ለገሰ ከልቡም ሆነ ከጨጓራው ሕወሓትን ያፈቅራል። ለዚህ አፍቅሮቱ የተሰጠው ስያሜ፣ “ከትምክህተኛነት የፀዳ” የሚል ሲሆን፣ ይህም “የአዲሱ ለገሰ ጠንካራ ጎን” እየተባለ ለዘመናት እምቢልታ ሲነፋለት ኖሮአል። ጠንካራ የተባለው የአዲሱ ባህርይ እውነተኛ ስም፣ “አድርባይነት” እንደሚባል ግን መለስ በልቡ ያውቃል። ጮሌው መለስ መልስ በኪሱ ብቻ ሳይሆን፣ ሙያውን በልቡ የመያዝ ጠንካራ ጎንም አለው።

ለመነሻ ያህል የመለስን ሰብእና በጨረፍታ እንገምግም ከተባለ መለስ፣ “ለእውነት ሟች” ከሚባሉ ሰዎች ተርታ ሊመደብ አይችልም። በአንፃሩ አስመሳይ ነው። ኢህአዴግንም በተመሳሳይ በአስመሳዮች ሞልቶታል። ገና ደርግ ሳይወድቅ በማሌሊት ዘመን የተጣባውን ልማድ ዛሬም ድረስ ይዞት ዘልቆአል። ማሌሊት የተባለው ፓርቲ ድንገት ከምድረገፅ ከመሰወሩ በፊት እንዲሁ በአፈ ጮማዎች ተሞልቶ፣ “ክብሩ ይስፋ መድሃኔአለም! ማሌሊት ተወለደልን!” እያሉ የሚያመሰግኑ የዋህ ቄሶች ሳይቀሩ በአባልነት ተመልምለው ነበር።

መለስ ዜናዊ፣ “መጥፎም ይሁን ጥሩ አላማ ያለውን ሰው አከብራለሁ” ብሎ ሲናገር ሰምቼዋለሁ። ይሄ እውነት አይደለም። በድርጅቱ ውስጥ የሰበሰባቸው ካድሬዎች አብዛኞቹ አድርባዮች ናቸው። የአሁኖቹማ ብሶባቸው መለስ ሲናገር በማያስቀው ጭምር ህብረ – ማስካካቱን ተላምደውታል። ቀደም ያሉት የድል ማግስት ዋነኛ አማካሪዎችም ቢሆኑ፣ የጭንቅላታቸውን መናገር የማይችሉ ታዛዦች ነበሩ። ተቀዳ አለሙ ሊጠቀስ የሚችል ማሳያ ነው።

ተቀዳ ለ19 አመታት የውጭ ጉዳይ ምክትል ሚኒስትር ሆኖ ሲሰራ የኢህአዴግ (ብአዴን) አባል ሆኖ አልተመዘገበም። በቅርቡ ስለዚሁ ጉዳይ ተጠይቆ ምላሽ ሲሰጥ በኢህአዴግ ስርአት ውስጥ የፓርቲው አባል ሳይኮንም ሃገርን ማገልገል እንደሚቻል ምስክርነት ሲሰጥ ሰምቼ በጣም ገርሞኛል። ይሄ ውሸት ነው። ኢህአዴግ አዲስአበባን ሲቆጣጠር የኢህአዴግ አባል ለመሆን ፈቃደኛ ከነበሩ ቀዳሚ ሰዎች ተቀዳ አንዱ ነበር። በወቅቱ ግን ‘የኢሰፓ አባላት ለኢህአዴግ አባልነት አይመለመሉም’ የሚል መመሪያ ወጥቶ ስለነበር፣ ተቀዳ በአባልነት ሳይመዘገብ እንዲቆይ ተወሰነ። መለስ እንደ ተቀዳ ያሉ ተጣጣፊ ሰብእና ያላቸውን ግለሰቦች በዙሪያው በማሰባሰቡ እሱ የሚያምንበትን ብቻ ማስፈፀም እንዲችል አድርጎታል። የተቀዳ መመፃደቅ ግን ከማስገመት ያለፈ ጥቅም አያስገኝም።

ሌላ ጊዜ ደግሞ መለስ “ጉረኛ ሰው አልወድም” ብሎ ሲናገር ሰማሁት። ይሄም ውሸት ነው። መለስ እራሱ የለየለት ቡፋ ነው። ቡፋነቱን የሚያሳዩ 101 አብነቶችን መደርደር ይቻላል።

ሩቅ ሳንሄድ በቅርቡ “የወር ደሞዜ 6400 ብር ነው” ብሎ ተናገረ። አያያዘናም እሱም እንደ ፋብሪካ ወዛደሮች የደሞዝ ጭማሪ እየጠበቀ መሆኑን አከለበት። የልብ ድካም ያለባቸው ሰዎች ይህን ቢሰሙ በብስጭት በዚያው ሊያመልጡ ይችላሉ። መለስ በ57 አመት እድሜው እንዲህ ያለ ጉራ አያምርበትም። ቢያንስ በአመት አንድ ሚሊዮን ብር የማይወራረድ ገንዘብ እንደሚበላ እናውቃለን። ይሄ ለ12 ወራት ተካፍሎ የወር ደሞዙ በአናቱ ሲታከልበት የመለስ የወር ደሞዝ 89 733 ብር ይመጣል። ይህ እንግዲህ በጥሬው የሚወስደው ነው። ለፕሮቶኮል መጠበቂያ ተብሎ የሚወጣው ሚሊዮናት ዶላር አይታሰብም። ለእሱና ለቤተሰቡ ህክምና፣ መዝናኛ እና የልጆች ትምህርት ቤት ክፍያ ሁሉ የሚፈፀመው ከደሞዙ ውጭ ከሃገሪቱ ጉሮሮ ነው። እንዲያው ሁሉም ነገር ይቅርና ባለፈው አመት ባለቤቱ አዜብ መስፍን ለመላ ቤተሰቧ የልብስ ወጪ 1.2 ሚሊዮን ዩሮ የከፈለችው ከየት አምጥታ ነው? ቤተመንግስት ውስጥ ዶላር የሚተፋ ዘንዶ ይኖራት ይሆን? ከዚህ ባሻገር የአዲሳባ ህዝብ ለአዜብ መስፍን፣ “የሙስና እናት” የሚል ቅፅል ስም እንደሰጣት መለስ ያውቃል ብዬ እገምታለሁ። “ህዝቡ ምናባቱ ያመጣል?” የሚል ንቀት አባይን ቀርቶ ተከዜን አያሻግርም። ስልጣን ሲበዛ ጭቆናና ዘረፋው እየበረታ እንደሚሄድ ከታሪክ የተማርነው እውነት ነው። ያም ሆኖ ዞሮ ዞሮ ግለሰቦች እንደ ጥላ አላፊ ናቸው። የሰው ልጅን አእምሮ እንዲደክም የሚያደርገው ፍርሃት ነውና፣ መሪዎችም ማለፋቸው ካልቀረ ከፍርሃት ነፃ የሆነ ትውልድ አፍርተው ቢያልፉ ይመረጣል።

* * *
ኢትዮጵያ በሶስት ሺህ አመታት ታሪኳ ከአድዋ መሪ ስታገኝ መለስ ዜናዊ ሁለተኛው መሆኑ ነው። የመጀመሪያው ከአድዋ የተገኘው መሪያችን ራስ ስሁል ሚካኤል ይባላል። ራስ ስሁል አፄ ኢዮአስን በሻሽ አንቆ ገድሎ የጎንደርን ስልጣን በእጁ ካስገባ በሁዋላ አቢሲንያን 40 አመታት እየረገጠ ገዝቶአል። እንደ አዲሱ ለገሰ እና አባዱላ ገመዳ ስሁል ሚካኤልም የጎንደርን አሻንጉሊት ባላባት ይሾምና ይሽር ነበር። ስሁል ሚካኤል በእጅጉ ጨካኝ ልብ ነበረው። ገድለ ታሪኩ እንደሚያወጋው ከሆነ፣ ስሁል በስተእርጅናው ዘመን አንድ ጊዜ ባላባቶችን ሰብስቦ እያናገረ ሳለ በመካከሉ እንቅልፍ ወሰደው። የጎንደር ባላባቶች እጅግ በጣም ይፈሩት ስለነበር ደፍሮ ከእንቅልፉ የሚቀሰቅሰው አልተገኘም። ስሁል ሚካኤል ጠረጴዛው ላይ እንቅልፉን ጠግቦ ሲነቃ ሚኒስትሮቹ በተቀመጡበት ሲቁለጨለጩ አገኛቸው። እናም እንዲህ ሲል ጠየቃቸው፣ “ክቡራን! እስካሁን ስልጣን ላይ ነን እንዴ?”

የመጀመሪያው የህወሃት መሪ ገሰሰው አየለ፣ የበረሃ ስሙን “ስሁል” ሲል የመረጠው የቀዳማዊው ስሁል አድናቂ ስለነበር ነው ይባላል። መለስ ዜናዊም ይኸው በቀዳማዊው ስሁል የአገዛዝ ስልት የዘመናችንን ሰው እየረገጠ መግዛት ከጀመረ ሃያ አመት ደፈነ። የስልጣን ዘመኑን ከቀዳማዊው ስሁል ወይም ከቆንጆይቱ ዮዲት ጉዲት ጋር ለማስተካከል ሃያ አመታት ብቻ ይቀሩታል። በርግጥ በመጪው ምርጫ እንደማይወዳደር ነግሮናል። በየአመቱ መታለል ስለሰለቸን ግን አናምነውም። መለስ ስልጣኑን ቢለቅ እንኳ፣ ጥርሰ ፍንጭቱን ሃይለማርያምን ከላይ ቁጭ አድርጎ፣ እሱ እንደ ፑቲን ከጀርባ ሆኖ፣ ሃይሌን እንደ ሜድቬዴቭ አስቀምጦ በእጅ አዙር መምራቱ አይቀርም። ከ2010 በሁዋላ ተመልሶ እንደማይመጣም ቢሆን ዋስትና የለንም።

በ16ኛው ክፍለዘመን ጥጋበኛው አፄ ልብነድንግል፣ “ጦርነት ናፈቀኝ፣ ጦር አውርድ!” እያለ መሬቱን በጅራፍ ሲገርፍ እግዚአብሄር ተቆጥቶ ይማም አህመድ ግራኝን እንደላከለት ታሪካዊ ተረት ሰምተን ነበር። የዚህ ዘመን ሰዎች ግን ነቄ! ስለሆንን እንዲህ ያሉ ተረቶችን ማመን ትተናል።

እግዚአብሄር እጅ፣ እግር እና አእምሮ ሰጥቶን ሲያበቃ፣ የምድርን ሃላፊነት ለኛው እንደተወልን ተመራምረን ደርሰንበታል። በመሆኑም የምንፈልገውን ማድረግ የኛ ፈንታ ነው። የማንፈልገውን ከተቀበልንም የኛ ድክመት ነው። በተቀረ መለስ ዜናዊን እግዚአብሄር አላመጣብንም። ስለዚህ እግዚአብሄር ከስልጣኑ አያነሳውም። በግድም ሆነ በውድ መለስን የማስወገዱ ተግባር እኛው ላይ የተጣለ ሃላፊነት ነው። እኛ ገፍተን ካልወረወርነው መለስ ዜናዊ እንደ ስሁል ሚካኤል ገና በእንቅልፍ ልቡ ሳይቀር ይገዛናል።

መለስም ቢሆን ስልጣኑን እግዚአብሄር እንዳልሰጠው አሳምሮ ያውቃል። ለስልጣን የበቃው በጭንቅላቱ ተጠቅሞ እንደሆነ ስለሚያምን፣ ስልጣኑን ሳያስነካ ለማስጠበቅ የቤት ስራውን ተግቶ ከመስራት ቦዝኖ አያውቅም። በመሰረቱ መለስ በእግዚአብሄር መኖር አያምንም። ስለዚህ ‘ሰው መግደል ሃጢአት ነው’ ብሎ ሊያስብ አይችልም። ‘የሰው ልጅ ከሞተ በሁዋላ ለዘልአለሙ በዚያው ሞቶ ይቀራል እንጂ፣ ከሞት ተነስቶ ለፍርድ አይቀርብም’ ብሎ የሚያምን ሰው ደግሞ ከህሊና ጥያቄ ነፃ መሆኑን መዘንጋት አይገባም።

እንደ ቡልቻ ደመቅሳ ያሉ ፈሪሃ እግዚአብሄር ያላቸው የፖለቲካ ሰዎች ከመለስ ጋር የፖለቲካ ቁማር መጫወቱን የተቸገሩት በዚህ የአመለካከት መራራቅ ምክንያት ነው። ከበደ ብዙነሽ በተመሳሳይ ጃንሆይ ላይ በሸፈቱ ጊዜ የሚያምኗትን ታቦት አሳይተው ነበር የማረኳቸው። ቡልቻ በባህርይ ትሁትና ይሉኝታ ያላቸው የተማሩ ጨዋ ሰው ናቸው። መለስ በአንፃሩ የገዛ ሚኒስትሮቹን፣ “ወዲ ሸርሙጣ!” እያለ የሚሳደብ ስድ፣ ባለጌ እና በትግርኛ ‘ወዲሹቕ’ የሚባል አይነት ኡላ ነው። ቡልቻ ሰላማዊ ሰው መግደል ይቅርና የሰው ሬሳ በአይናቸው አይተው የሚያውቁ አይደሉም። የኛ ዘመን ሰላማዊ ትግል ታሪካዊ ተረትና ታሪካዊ ፉገራ ሆኖ የዘለቀው፣ የገዢው ፓርቲና የሰላማዊ ትግል ታጋዮች መንፈስ እንደ ገፈርሳ እና እንደ ጨፌዶንሳ በመራራቁ ነው።

ከሰላማዊ ትግል ባሻገር የመለስን የአገዛዝ ስርአት የሚታገሉ ሃይሎች ጠንቅቀው መገንዘብ ያለባቸው እውነትም መለስ ከቲማቲምና ከእንቁላል ውርወራዎች ባሻገር፣ እሳት የሚተፉ አይኖችን ማየት እንደሚሻ ነው። እራሱ እንደተናገረውም ጀርባውን በእሳት አስገርፎ ያገኘውን ስልጣን፣ ከቲማቲም ለተሰራ ፈንጂ ደንግጦ የማስረከብ ዝንባሌ የለውም። ስልጣኑን ከማስረከቡ በፊት ጀርባውን በጋለ ሰንሰለት የሚገሸልጠውን ተቃዋሚ ማየት ይፈልጋል። ካልሆነ ግን በ2020 ላይ ከእንቅልፉ ባንኖ ሲያበቃ፣ ባለቤቱን ጠርቶ፣

“አዜብ! እስኪ ጅራፍ አምጪልኝና መሬቱን እንግረፈው?” ማለቱ አይቀሬ ይሆናል።

* * *
መለስ ዜናዊ ሃያ አመታት በስልጣን መቆየት የቻለበት አንድ የማይካድ ጠንካራ ጎን አለው። ይህም የተቃዋሚዎችን ደካማ ጎን በትክክል ማወቁ እና ያንን ደካማ ጎናቸውን በአግባቡ ሊጠቀምበት መቻሉ ነው። መለስ የተቃዋሚዎችን ደካማ ጎን በትክክል ማወቅ በመቻሉ የማጥቃት ርምጃዎቹን እያነጣጠረ በመተኮስ ቤተመንግስታዊ ግቢውን እስካሁን ሳያስደፍር መቆየት ችሎአል። እሱ የሚመራውን ቡድን ስስ ብልት ሳያስነካ ለመጠበቅም ከፍተኛ እድል አጊኝቷል።

መንግስቱ ሃይለማርያምን ከመለስ ጋር ስናነፃፅረው መንግስቱ ስሜታዊ ብቻ ነበር። “የባህር በር” እና “የሃገር አንድነት” የተባሉ ግዙፍ አጀንዳዎችን ይዞ እንኳ ስልጣኑን መጠበቅ ሳይቻለው ቀረ። መንግስቱን ለውድቀት ካበቁ በርካታ ምክንያቶች አንዱ፣ በጠላቶቹ ላይ ያሳደረው ንቀት ነበር።

የተቃዋሚዎቹን እና የራሱን ልክ በትክክል የማያውቅ መሪ በመሳሪያ ሃይልም ሆነ በአላማው ቀናነት ብቻ ቆሞ ሊቆይ ከቶውንም አይቻለውም። ቅን አላማ ብቻውን የትም አያደርስም። የነፃነት ትግል ውጤት እንዲያመጣ ከተፈለገ፣ ታክቲክና ስትራቴጂ ከመንደፍ ባሻገር ድርጊትና መስዋእትነትን ይጠይቃል።

መለስ የህዝብ ድጋፍ የለውም። ይህ የተረጋገጠ እውነት ነው። የህዝብ ድጋፍ ከሌለው እንዴት እስካሁን ስልጣን ላይ ሊቆይ ቻለ? “በጠመንጃ ሃይል” የሚሉ አሉ። አምባገነን መንግስታት የታጠቁት ጠመንጃ በሁለተኛ ደረጃ ሊታይ የሚችል መሆኑን ግን የአረቡ አለም አብዮት አሳይቶናል። መለስ ለ20 አመታት ስልጣን ላይ መቆየት የቻለው ለቢሾፍቱ ቆሪጥ ነጭ ላም ስላረደለትም አይደለም። ምላሹ አንድ ነው። የተቃዋሚዎችን ደካማ ጎን በትክክል ስለተጠቀመበት ብቻ ነው።

አንዳንድ ሰዎች፣
“አናሳው ቡድን እንዴት ሰፊውን ህዝብ ተቆጣጥሮ መዝለቅ ቻለ?” ሲሉ ደጋግመው ይጠይቃሉ።

ሌሎች ደግሞ፣
“እንጦጦ ላይ ቆመን ሽንታችንን ብንሸና ወያኔ ተጠራርጎ ይጠፋል” ብለው ፅፈው አንብቤያለሁ።

የዘመናችን ችግር “አንድ ነገር መናገር” ሳይሆን “አንድ ነገር ማድረግ አለመቻል” ሆኖአል። “እንጦጦ ላይ ቆመህ መሽናት” የሚባለው ምሳሌያዊ ንግግር እንደ አባባል ሲመዘን በእውነቱ ወርቅ ነው። ከአባባል ካላለፈ ግን አመድ ነው። አመድ ሆነው የቀሩ በርካታ አባባሎች ሞልተውናል። “በቃ!!” የሚለው አዲስ መሪ ቃል አመድ ሆኖ እንዳይቀር የመለስን የአመራር ጥበብ ማወቅ ግድ ይላል። “የመለስ የአመራር ጥበብ የተቃዋሚዎችን ደካማ ጎን ማወቅ መቻሉ ነው” የሚለውን አባባል መደጋገሜ አለምክንያት አይደለም። ይህ ነጥብ በቅጡ ሊብራራ ይገባዋል ብዬ ስለማምን ነው።

ለፕሮፓጋንዳ ፍጆታ ሲባል፣ “ወያኔ አልቆለታል” ብሎ መፃፍና መቀስቀስ ተገቢ ሊሆን ይችላል። ፖለቲከኛው ራሱ፣ እራሱ የፃፈውን ፕሮፓጋንዳ አምኖ፣ “እውነትም ወያኔ አልቆለታል” ብሎ ካመነ ግን “ታጥቦ ተተኩሶ – ለጭቃ!” እንደማለት ይሆናል። የራስን ፕሮፓጋንዳዊ አባባል ከማመን ባሻገር፣ የወያኔ የፕሮፓጋንዳ ሰለባ የመሆን ጉድለትም በስፋት ይታያል።

“መለስ ዜናዊ አዲስ ቤተመንግስት ማስገንባት ጀመረ” የሚለው ዜና በወርሃ መጋቢት ላይ ግንባር ቀደም ዜና ነበር።

ይህንን ዜና ቀድሞ በዝርዝር ያቀረበው የአማረ አረጋዊ ሪፖርተር ጋዜጣ ነበር። “አማረ እና ጌታቸው አሰፋ ይህን ዜና ተመካክረው ነው ያወጡት” ለማለት የሚያበቃ መረጃ የለኝም። ይሄ ዜና ድብቅ አላማ እንደነበረው ግን መረጃ አለኝ። ዜናው የተለቀቀበት ወቅት የአረብ ሃገራት መሪዎች ቤተመንግስታቸውን እየለቀቁ የሚሸሹበት ጊዜ ነበር። “ተረኛው ኮብላይ መለስ ዜናዊ ነው” የሚለው ትንበያም ተስፋፍቶአል። የመለስ የካቢኔ አባላትም ጭንቀት ውስጥ መግባታቸው ተሰምቶአል። በዚህ መካከል መለስ በአረብ ሃገራቱ አብዮት አለመደናገጡን የሚጠቁምለት አንድ ዜና መፈልሰፍ ነበረበት። “መለስ የኩብለላው ተረኛ ነው” የሚለው ወሬ፣ “መለስ አዲስ ባለመዋኛ ቤተመንግስት እየገነባ ነው” በሚለው እንዲተካ ሞከሩ። በነመለስ አስተሳሰብ ይሄ ዜና፣ ለተደናገጡት ደጋፊዎቹ ማረጋጊያ፣ የአመፅ ቅስቀሳ ለጀመሩ ተቃዋሚዎች ወሽመጥ መበጠሻ ሆኖ የታለመ ነበር። ይህ ዜና ለመለስ ጊዜያዊ ጭንቀት ማስተንፈሻ አገልግሎ ሊሆን ቢችልም፣ ሙከራቸው ግን አልሰመረም። ያም ሆኖ የተቃዋሚ ሜድያዎች ሳያውቁት ዜናውን በማሰራጨት የመለስ ተባባሪ ሆነዋል። ዜናዎች በዚህ መንገድ እንደሚፈበረኩ ሁሉ፣ እንደ አባይ ግድብ ያለ የመወያያ አጀንዳዎችም እየተዘጋጁ ይላኩልናል። እነዚህን ለይቶ ማወቅና ህዝቡን ማንቃት የፖለቲካ ሰዎች የስራ ድርሻ ነው።

“የመለስ ጠንካራ ጎን የተቃዋሚዎችን ደካማ ጎን በትክክል ማወቅ መቻሉ ነው” ብያለሁ። በአንፃሩ ተቃዋሚዎች የመለስን ቡድን ደካማ ጎን በትክክል ካወቁ በቀላሉ ሊያጠቁት ይቻላቸዋል። የመለስን ቡድን ደካማ ጎን በትክክል አለማወቅ ማለት፣ ለማጅራት ገትር በሽታ የወባ ኪኒን እንደ መስጠት ይቆጠራል። መለስ የሻእቢያን ስም ከአፉ የማይለየው፣ በዋነኛነት በጦር ሃይል ያጠቁኛል ብሎ ሰግቶ ሳይሆን፣ “ደካማ ጎኔን በትክክል ያውቁብኛል” ብሎ ስለሚያምን ነው። “ከአብሮ አደግህ – አብረህ አትሰደድ” ይላል ኦሮሞ ሲተርት።

ወደተነሳሁበት ዋና ነጥብ እየዘለቅሁ ነው።

ከአንድ አመት በፊት አንድ የኦነግ ሰው ቤቱ ራት ጋብዞኝ ወቅታዊ የፖለቲካ ጉዳዮችን አንስተን ስንጨዋወት እንዲህ አለኝ፣
“…ደርግ የመሬት ላራሹን አዋጅ በማወጅ የኦሮሞን ህዝብ የመሬቱ ባለቤት አደረገው። ወያኔ ለኛ ብሎ ባይሆንም ለራሱ ሲል በቋንቋችን እንድንጠቀም ፈቀደ። መሬት እና ቋንቋ መሰረታዊ ጥያቄዎቻችን ነበሩ። ያልተመለሱ ቀሪ ጥያቄዎች ራስን በራስ የማስተዳደር ጥያቄ፣ አለያም የፍትህና የዴሞክራሲ ጥያቄ ናቸው። መሰረታዊ መብቶቻችንን ለማስጠበቅ የምናደርገውን ትግል ስለሚጠራጠሩት፣ ከኢትዮጵያ የፖለቲካ ድርጅቶች ጋር ህብረት ለመፍጠር ተቸግረናል። ይህቺ ሃገር እኩል የምትደርሰን ከሆነ፣ ለደህንነቷም እኩል የሃላፊነት ስሜት ሊኖረን እንደሚችል መቀበል ይገባል። ዞሮ ዞሮ በቀጣዩ ጉዞ ከተግባባን ዴሞክራሲያዊ ስርአት አብሮ ያኖረናል።ካልተስማማን ግን ነፃነትን በግድ እናገኛለን”

መለስ ዜናዊ ላለፉት 20 አመታት አጤ ምኒልክ ቤተመንግስት መቆየት የቻለው እዚህ አካባቢ ያለውን ክፍተት እንደየሁኔታው ሊጠቀምበት በመቻሉ ነበር።

የሰሞኑ ግርግር መነሻውም ሆነ መቋጠሪያው ከዚህ አያልፍም። “ሻእቢያ አዲሳባን ባግዳድ ሊያደርጋት ነው” የሚለው ከበሮ ወዲያውኑ በመበሳቱ ከጥቅም ውጭ ሆኖአል። በመቀጠል “የአባይ ግድብ” ታላቅ ፈረሰኛ ዜና ሆኖ ብቅ አለ። መለስ ፓርላማ ላይ ቀርቦ፣ “ትንቢተ ዜናዊ” የተባለውን ምእራፍ በምርቃና ሲያምበለብለው በጥሞና አዳምጬዋለሁ። ነጥቦቹ ሲጨመቁ እንደሚከተለው ናቸው፣

• ግብፅ በራሷ የጦር ሃይል ታጠቃናለች ብለን አንሰጋም። በነጭ ለባሾች በኩል እንዳታጠቃን ግን እንሰጋለን።

• በአመለካከት ሊግባቡ የማይችሉ ሃይሎች ኦነግ፣ ኦብነግ፣ የደርግ ቅሪቶች እና የትምክህት ሃይሎች እኛን ለማጥቃት በሻእቢያ ካምፕ ውስጥ ተሰባስበዋል።

• አዲሱ እቅዳቸው አዲስአበባን ባግዳድ ማድረግ ሲሆን፣ ህዝብ በሚሰበሰብበት ቦታ ፈንጂ ለማፈንዳት እየሰሩ ነው። በዚህ ድርጊት ሻእቢያ ተጠቃሚ ሊሆን ይችላል። ኦነግ፣ ኦብነግ እና የትምክህት ሃይሎች ግን ምን ጥቅም እንደሚያገኙ አላውቅም።

• አዲሳባን ባግዳድ ለማድረግ የሽብሩን ተግባር ከአመፅ ተግባር ጋር አንድ ላይ ለማቀናጀት ዝግጅት እየተደረገ ነው።

የመለስ የፓርላማ ንግግር ዋና ነጥብ የመጨረሻዋ ብቻ ነበረች። ሌላው ሁሉ ማጀቢያ ነው። ህዝቡ ለአመፅ እንዳይነሳሳ፣ “ተጠንቀቅ! ፈንጂ ተደግሶልሃል።” ብሎ ሊያስፈራራ እየሞከረ ነበር። ይህች የመጨረሻዋ ነጥብም መለስ ምን አይነት ጭንቀትና ስጋት ውስጥ እንዳለ ልቡን ግልጥልጥ አድርጋ የምታሳይ ናት።

ኤርትራና ግብፅን እንተዋቸው።

‘ግብፃውያንና ኤርትራውያን አዲሳባ ላይ ፈንጂ ያፈነዳሉ’ ስላልተባለም አጀንዳችን ሊሆኑ አይችሉም። የግብፅና የኤርትራ ሚና ከጀርባ መሆኑን መለስ ስለተነተነ በግንባር ስላሉት እንነጋገር።

እንደ መለስ ትንተና ህዝብ በተሰበሰበበት ቦታ ‘ፈንጂ ያፈነዳሉ’ ተብለው የሚጠበቁት የኢትዮጵያውያን ተቃዋሚ ድርጅት አባላት እንማን ናቸው? በተለይም መለስ በዘዴ ጣልቃ ያስገባቸው “የትምክህት ሃይሎች” መሪዎች በግለሰብ ደረጃ ሲዘረዘሩ ማን ማን ይባላሉ? የጥቂቶችን ስም መጥራት ካስፈለገ፣ ወያኔ በጥቁር መዝገቡ ላይ ካሰፈራቸው መካከል፣ መስፍን ወልደማርያም፣ ነገደ ጎበዜ፣ ብርሃኑ ነጋ፣ ብርቱካን ሚደቅሳ፣ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ፣ አንዳርጋቸው ፅጌ፣ ነአምን ዘለቀ ሊጠቀሱ ይችላሉ። መሃመድ እስማኤል ኦማር እና የቤልጅየሙ መሃመድ ሃሰን፣ ዳውድ ኢብሳ እና ሃሰን ሁሴን፣ ቡልቱም ቢዮና በያን አሶባ የመሳሰሉት የኦጋዴን እና የኦሮሞ የፖለቲካ ሰዎችም አሸባሪ ተብለው ተመዝግበዋል። እነዚህ ናቸው መርካቶ ላይ ፈንጂ አፈንድተው ህዝብ ለመጨረስ በአንድ ካምፕ የተሰባሰቡት? ወይስ ሌሎች የማናውቃቸው ባለውቃቢና መናፍስት ይኖሩ ይሆን?

መለስ በፓርላማ ዲስኩሩ፣
‘እነዚህ ሰዎች ህዝቡ ላይ ፈንጂ በማፈንዳት ምን እንደሚጠቀሙ አላውቅም’ ማለቱ በጣም አስቂኝ ነበር። ከመነሻው የተጠቀሱት ሰዎች የሚደግፋቸውን ህዝብ በፈንጂ ለመጨርስ መቼ አቀዱና! ሃገሪቱን ለጅምላና ለችርቻሮ ገበያ ሲያቀርባት የነበረው ማን እንደሆነ ህዝቡ ያውቃል። የተሰመረበት የመለስ አባባል መለስ የቀድሞ ጮሌነቱን እንኳ አጥቶ ጭንቀት ውስጥ መግባቱን የሚጠቁም ነበር። የእውር ድንብሩንም የተቃዋሚዎችን የትብብር አስኳል ለማፍረስ በሙሉ አቅሙ እየተፍጨረጨረ ይገኛል።

በቅርቡ በሰሜን አሜሪካና በአውሮፓ የኦነግ፣ የኦብነግ እና የግንቦት ሰባት ደጋፊዎችና ሌሎችም የአገዛዙ ስርአት ተቃዋሚ ዜጎች፣ እንደ አንድ ሰውና እንደ አንድ ቡድን አፋኙን ስርአት በመቃወም ያሳዩት አስደናቂ ህብረት የመለስ ብቸኛ ጠንካራ ጎን ላይ የተተኮሰ የመድፍ ቁምቡላ ነበር ማለት ይቻላል። ተቃዋሚዎች ነባር ሆኖ የዘለቀ ዋነኛ ድክመታቸውን ማስወገድ ከቻሉ መለስ ብቸኛ የማጥቂያ ካርዱን ተነጥቆ ባዶ እጁን ይቀራል።

“ተቃዋሚ ሃይላትም ሆኑ ህዝቡ ‘በዘር የማትከፋፈል አንድ ኢትዮጵያ’ በሚለው ጃንጥላ ስር ቁጭ ብለው ሊነጋገሩ አይችሉም” ብሎ መለስ ዜናዊ በጥብቅ ያምናል።

ስለዚህ ተቃዋሚ ሃይላት የመሰባሰብ ሙከራ ሲያሳዩ ሙሉ ሃይሉን ያን ህብረት ከመበተን ላይ ያውላል። በዘር የመከፋፈያ አጀንዳዎች ቀላል እንደመሆናቸው ብዙውን ጊዜ ወያኔ አላማውን ለማሳካት ብዙ ችግር አይገጥመውም። ወያኔ ከቅንጅት ማእበል ይልቅ እጅግ አስደንግጦት የነበረው ኡትሬክት ላይ የተመሰረተው AFD እንደነበር ይታወሳል። ቅንጅት በበረታ ጊዜ ወያኔ ኦነግን እንደማስፈራሪያ ጭራቅ ስሙን እየጠራ ሊያስፈራራ መሞከሩ አይዘነጋም። ከማስፈራራትም በላይ በአዲሳባ ዙሪያ የሚኖሩ ኦሮሞ አርሶአደሮችን በኦነግ ስም በፈረሰኛነት አደራጅተው “አማራ ከመሬታችን ይውጣ!” በሚል መሪ ቃል አዲስአበባ ላይ ግድያና ዝርፊያ እንዲጀምሩ አዘጋጅቶአቸው ነበር። በወቅቱ ይህን ፕሮጀክት ለማስፈፀም ሲያስተባብር የነበረው አባዱላ ከህሊናው ታርቆ፣ የዚህን ያልተፈፀመ ፕሮጀክት ዝርዝር ሊያጋልጥ ከቻለ በኢትዮጵያ ህዝብ ዘንድ ከውለታ ሊቆጠርለት እንደሚችል አያጠራጥርም።

በወያኔ የመከላከያ ሰራዊት ውስጥ በተደረጉ በርካታ ግምገማዎች፣ አማራ እና ኦሮሞ ወታደሮች ላይ በተመሳሳይ ጊዜ የጠረጋ ዘመቻ የተፈፀመበት አንድም ጊዜ የለም። እንደየወቅቱ ትኩሳት እየታየ የፈረቃ ምንጠራ ሲካሄድባቸው ቆይቷል።

አማራዎች ሲመነጠሩ ለኦሮሞው፣
“…ነፍጠኛና ትምክህተኞችን እናፅዳ” የሚል ግብዣ ይቀርብለታል።

ኦሮሞችን ለመምታት ሲታቀድ ደግሞ፣
“የኦነግ አሸባሪዎችን እናስወግድ” በሚል መሪ ቃል አማራው ይቀሰቀሳል።

በዚህ መሃል የህወሃት ካድሬዎች መካከሉ ላይ እንደ ጆከር ሁሉም ዘንድ ይገባሉ። በዚህ መንገድ ከፋፍሎ ማስተዳደር የወያኔ የማይቀየር ስትራቴጂ መሆኑ ባለፉት ሃያ አመታት የታየና የተረጋገጠ ሆኖአል። ዜጎች ከክልል ወደ ክልል ተዘዋውረው እንዳይሰሩ ማድረግ ከተቀበሩት ፈንጂዎች ዋነኛው ነው።ተፈራ ዋልዋ፣ “ቆንጥር እየቧጠጣቸው ያገኙት ስልጣን ነውና ይገባቸዋል” እንዳለው በተመሳሳይ ጠበል የተጠመቁ ግለሰቦችን በዙሪያቸው ኮልኩለው፣ ሃገሪቱ ራሷን ችላ በእግራ እንዳትቆም የሚያደርጉ ምሰሶዎችን በትጋት እየተከሉ ይገኛሉ። የትግራይ ሰው እንዳያፈነግጥ የያዙበት ዘዴም፣ “አማራና ኦሮሞ ስልጣን ከያዘ ይፈጅሃል፣ ከቤትህ አፈናቀሎ ያባርርሃል!” የሚል የማያቋርጥ ሽብር በመንዛት ሲሆን፣ በዩኒቬርሲቲ፣ በውጭ ሃገራትና በክልል ከተሞች የተደራጁት የትግራይ ኮሚኒቲ ቋሚ አጀንዳዎችም፣ ህወሃት ከሌለ ኢትዮጵያዊነት አብሮ እንደሚያከትም የሚሰብኩ ናቸው።

“ወያኔ በሰራዊቱና በሲቪል ውስጥ ይህን ዘዴ በተደጋጋሚና በቀላሉ እንዴት ሊጠቀምበት ቻለ?” ለሚለው ጥያቄ መልሱ አሁንም ቀላል ነው። የተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅት መሪዎች የወያኔን ከፋፍሎ የመምታት ዘዴ ለማክሸፍ የሚያስችል ራእይ ያለው፣ የድርጊት ህብረት መፍጠር ባለመቻላቸው ነበር።

ከዚህ ከሰሞኑ ግርግር ጀርባ ያለው ታላቁ አጀንዳም ጽንፈኛ ሆነው የቆዩት ፖለቲከኞች ውስጥ ውስጡን በመግባባት ጎዳና ላይ መራመድ መጀመራቸውን በመረዳታቸው መሆኑ ግልፅ ነው። መለስን እስከዛሬ ስልጣን ላይ ይቆይ ዘንድ ያገዘችው የቁማር ካርድ አደጋ ላይ ወድቃለች። በመሆኑም መመኪያ አስማቱን ከሞት ለማትረፍ አዳዲስ የማደናቀፊያ እቅዶችን ነድፎ ብቅ አለ። የአባይ ግድብ አንዱ ነው።

መለስ ይሳካለት ይሆን?
ለዚህ ጥያቄ ከወዲሁ ምላሽ መስጠት አይቻልም። በዘር መከፋፈሉ በኢትዮጵያ ህዝብ ውስጥ የበለጠ እንዲቀጥል ጥረቱ ቀጥሎአል። በተለይ የሁለቱ አበይት ብሄሮች ህብረት አስጊ እየሆነ ስለመጣ፣ ያን ለመበተን በሙሉ ሃይላቸው ዘመቻ ጀምረዋል። በአሜሪካና በአውሮፓ የተቃውሞ ሰልፎች ላይ ኦሮሞዎች የኦነግን ባንዴራ መያዛቸውን እሳት ለመለኮሻ ሊጠቀሙበት ሲሞክሩ ተደምጠዋል። ትግሬዎችን በዘራቸውና በቋንቋቸው የሚያሽሟጥጡም ተሰምተዋል። መለስ የላካቸው የወያኔ ካድሬዎች፣ “አህያ! አህያ! ገና ትረገጣለህ! ገና ትገዛለህ!” እያሉ በአደባባይ ቁሻሻቸውን ሲያስታውኩ ታይተዋል። ፈቃደ ሸዋቀና የተባለ ግለሰብ በጨዋ ደንብ ወደ ዋሽንግተን ዲሲ ስብሰባ ከተጠራ በሁዋላ፣ የአዳራሹ በር ላይ ሲደርስ “አንተማ የትግሬ ጠላት ነህ አትገባም” ተብሎ ሲከለከል፣ ጋዜጠኛው አዲሱ አበበ በጆሮው ሰምቶአል። “አህያ! ገና ትገዛለህ!” እያሉ የተሳደቡት የህወሃት ካድሬዎች ግን “ዘረኞች ናችሁና አትገቡም” ተብለው አልተከለከሉም። በዚህ ድርጊት ስሜታቸውን መያዝ ያልቻሉም፤ ተመሳሳይ ዘረኛ አባባሎችን ቢጠቀሙ ሊፈረድባቸው አይችልም። አንድ ዜጋ በሰው ሃገር ባይተዋር መሆኑ ሳይበቃው፣ በገዛ ሃገሩ ጉዳይ ላይ፣ “አይመለከትህም” ሲባል ከዚያ የከፋ መራራ ሁኔታ ሊገጥመው ከቶውንም አይችልም። ታማኝ በየነ እንባ እየተናነቀው፣ እንደ እሳት ሲንተከተክ ስሜቱን የማይገነዘብለት ሊኖር አይችልም። ይህን አይነት የዘር ግጭት አዝማሚያዎችን መለስ አጥብቆ ይፈልጋቸዋል።

ከእለታት አንድ ቀን አማራ እና ኦሮሞ የተባሉት ሁለቱ ግዙፍ ብሄሮች ህብረት ፈጥረው አንድ ሃይል ይሆኑ ይሆናል ብሎ መለስ መጠርጠሩ ወይም መስጋቱ አልቀረም። ይህ ስጋት እውን ከሆነ ትግራይን እንደ መጨረሻ መሸሻ ምሽግ ይዞ ለመቆየት ከወዲሁ ትግሬዎችን ከገዛ ወንድሞቻቸው ጋር ማናከሱን በተከታታይ ሲሰራበት ቆይቷል። ይህም አሁን የጀመረው አዲስ ስትራቴጂ አይደለም።

መለስ እስከ መጨረሻዋ ደቂቃ ማድረግ የሚችለውን ሁሉ መሞከሩ እንደማይቀር ከወዲሁ መረዳት ይገባል። መለስ የሃገሪቱን መሬት የሚቸበችብበት ሰይጣናዊ ምክንያቶች ይኖሩታል። ሙጋቤ የገበሬውን መሬት ለማስመለስ በመሞከሩ የሃገሪቱ ህዝብ የከፈለውን መራር ዋጋ የምናውቀው ነው። ተመሳሳይ ፈንጂ እየተቀበረልን ነው። ይሄ ግን እዳው ገብስ ነው። መለስ ኢትዮጵያ የተባለችውን ሃገር ህልውናዋን በጅምላ ከመሸጠም አይመለስም።

በተቃዋሚ የፖለቲካ መሪዎች በኩል እንደ ጀመሩት ልዩነታቸውን አቻችለው፣ ወደ መጨረሻው ግባቸው በትጋት ይጓዙ ይሆን?

በልበ ሙሉነት “ይቻላቸዋል!” ማለቱ ቢቸግርም ከበረቱና አሻግረው ማየት ከቻሉ ግን አያቅታቸውም። የውስጥ ትግሉ ፈታኝ ቢሆንም፣ ባላጋራቸው የዋዛ ባይሆንም፣ ሊፈፅሙት ይችላሉ። የኢትዮጵያ ህዝብ ለመስዋእትነት ዝግጁ እንደሆነ በተደጋጋሚ አስመስክሮአል። የመቻቻል ባህል ከመሪዎች ይጠበቃል። የእርስ በርስ ሽኩቻዎች ይቆሙ ዘንድ ይጠበቃል። ጉዞው ወደ ዴሞክራሲ ከሆነ፣ “የኔ ፖሊሲ ካንተ ፖሊስ ይሻላል!” የሚል ሙግት ጊዜውና ወቅቱ ሊሆን አይችልም። በዚህ ዘመን በፖሊሲ ልዩነት መናከስ ለመለስ ጠንካራ ጎን እገዛ ከማድረግ የዘለለ ውጤት አይኖረውም።

(ፀሃፊውን ለማግኘት፡ ttgebreab@yahoo.com)

በዚህ ሰሞን “የዋህ አዛውንት” በሚል ርእስ ያሰፈርኩትን አጭር መጣጥፍ አስመልክቶ አንዳንድ አሉታዊ አስተያየቶችን አንብቤያለሁ። እናም “ዶክተር ነጋሶ ተርበዋል፣ ተጠምተዋል” በሚል ርእስ ታትሞ ያነበብኩት ቃለመጠይቅ እጅግ እንዳስገረመኝ ተጨማሪ አስተያየት ማከሉን ወደድኩ።
ዶክተር ነጋሶ የቤታቸው ጣሪያ ውሃ እንደሚያፈስና ቀዳዳውን በላስቲክ እየሸፈኑ ክረምቱን እንዳሳለፉ ተናግረዋል። እስኪ በድጋሚ እናጢነው? በርግጥ ለጣራ ቆርቆሮ መበሳት ችግር የነጋሶ አቅም ላስቲክ መሸፈን ብቻ ነበር? እኔ እስከማውቀው ለቆርቆሮ መቀደድ ችግር መፍትሄው ሌላ ቆርቆሮ መተካት ነው። ያን ማድረግ ደግሞ ከነጋሶ አቅም በላይ አልነበረም። ነጋሶን ከሚያክል የተቃዋሚ ድርጅት መሪ በዚህ ደረጃ ስለ ግል ችግር መስማትም የሚጠበቅ አልነበረም። ምክንያቱም የዚህ ዘመን አንገብጋቢ ጉዳይ የሃገሪቱ የህልውና ጣሪያ መቀደድ እንጂ የነጋሶ ጣሪያ ጉዳይ አይደለም።
“ነጋሶ ጊዳዳ የተሰናባች ፕሬዚዳንት ጥቅማ ጥቅማቸውን በመተዋቸው መስዋእትነት ከፍለዋል” በሚል ጀግንነታቸውን ማጉላት የሚፈልጉም አሳባቸውን ሰንዝረዋል። የ80 አመቱ አዛውንት አቶ ፅጌ ሃብተማርያም ጥረው ግረው ያፈሩትን ንብረት ሰውተው እስርቤት ተቀምጠው የለም እንዴ? ጄኔራል ተፈራ ማሞ አይነስቡ ላይ በቡጢ እየተደበደበ ማጎሪያ ቤት ተጥሎ የለም እንዴ? የጄኔራሉ ንብረት በመወረሱ ልጆቹ የሚጠለሉበትና የሚበሉት ተቸግረው ወድቀው የለም እንዴ? ለመሰረታዊ መብቶች መከበር ሲታገሉ ከባድ ስቃዮችን የሚቀበሉ ዜጎች ባሉበት ሃገር፣ እንዴት ነው ስለነጋሶ ጣሪያ መቀደድ መቆርቆርና ማዘን የሚቻለው? ይሄ ምፀት እና ፌዝ ነው።
ዶክተር ነጋሶ በቃለመጠይቁ ላይ፣ “ስለመለስ ዜናዊ የፖለቲካ ሰብእና” እንዲገልፁ ተጠይቀው ፈቃደኛ ሳይሆኑ ቀርተዋል። የግል ችግራቸውን ለመተንተን ግን ሙሉ ገፅ አልበቃቸውም። “የዶክተር ነጋሶ መስዋእትነት” የሚባለው በኔ በኩል ተቀባይነት የለውም። የመስዋእትነትን ክብር ማዋረድም ይሆናል። ነጋሶ ሂሳባቸውን ያሰሉት፣ በየአምስት አመቱ እየተመረጡ የፓርላማ ወንበር ማሞቁን ነበር። በ1997 ፓርላማ ገብተው የፈየዱት አንድም ሊጠቀስ የሚችል ጠቃሚ ነገር አልነበረም። አምስቱንም አመት ሲሟገቱ የነበረው የተሰናባች ፕሬዚዳንት ጥቅማጥቅማቸውን ለማስከበር ነበር። በ2001 ምርጫ መለስ ሳይፈቅድላቸው ቀረ። በመሰረቱ ከስራ መባረር በነጋሶ የተጀመረ አይደለም። ዩኒቨርሲቲ መምህራን የነበሩ ከ40 በላይ ምሁራን ሲሰናበቱ ነጋሶ ስልጣን ላይ ነበሩ። እነዚያ የተባረሩ ምሁራን በመባረራቸው ችግር እንደደረሰባቸው ሲናገሩ አልሰማንም። ያልተናገሩት ችግር ስላልደረሰባቸው አይመስለኝም። ጉዳዩ በሃገር ደረጃ የመጣ ችግር ስለነበር፣ አጠቃላይ መፍትሄን የሚጠይቅ መሆኑን በመረዳት ይመስለኛል። በርግጥም አብዛኞቹ ወደ ትግሉ ነው የገቡት።
በተቀረ መለስ ዜናዊ የነጋሶ ጊዳዳን ጥቅማጥቅም በማስቀረቱ ጥፋተኛ ነው ብዬ አላምንም። ነጋሶ ጊዳዳ ፕሬዚዳንት የሆኑት በህዝብ ተመርጠው ሳይሆን፣ አንቀፅ 39 እንዲፀድቅ የህገመንግስቱን ጉባኤ በተሳካ ሁኔታ ስለመሩ መለስ ያበረከተላቸው ስጦታ ነው። ስልጣኑን ራሱ ሰጣቸው፣ ጥቅማጥቅሙንም ራሱ ነፈጋቸው። ዶክተር ነጋሶ የተነጠቁት ህዝብ የሰጣቸውን መብት ሳይሆን፣ መለስ የፈቀደላቸውን ነው። እናም “መለስ ሰጠ – መለስ ነሳ”።
(ፀሃፊውን ለማግኘት፣ ttgebreab@gmail.com)

በስደት በከተምኩባት የስደት ጎጆዬ በፀጥታ ተቀምጬ፣ “የስደተኛው ማስታወሻ”ን የአርትኦት ስራ እየሰራሁ ሳለ አንድ ጓደኛዬ የኢሜይል መልእክት ላከልኝ።
“ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ስላንተ ተናግረዋልና አንብበው” የሚል ነበር መልእክቱ።
በተጠቆምኩት ሊንክ ገብቼ ቃለመጠይቁን አነበብኩት። እናም በእውነቱ የነጋሶ ቃለመጠይቅ ልቤን ክፉኛ ስለነካው፣ የአርትኦት ስራዬን አቋርጬ ይችን ወግ ጫርኩ።
* * *
የእንባ ከረጢቴ ባይደርቅ ኖሮ በነጋሶ ቃለመጠይቅ ስቅስቅ ብዬ አለቅስ ነበር። ዳሩ ምን ያደርጋል? ማልቀስ ካቆምሁ ቆየሁ። የቀድሞው ፕሬዚዳንት ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ እንዲህ ችግር ላይ ይወድቃሉ ብሎ ከቶ ማን ያስባል? በቃለመጠይቁ ከገለፁልን ጥቂቱን ልቀንጭብላችሁ፣
• ዶክተሩ ጣራው የሚያፈስ ቤት ውስጥ ነው የሚኖሩት? ጣራቸው ላይ ላስቲክ ሸፍነው ነው ክረምቱን ያሳለፉት? አንድ ቀን ጣራው ተንዶ ሊገድላቸው እንደሚችልም ገልፀዋል።

• ሩዋንዳዊቷ የማደጎ ልጃቸውም በችግር ምክንያት የፅዳት ሰራተኛ ሆና ተቀጥራ ትሰራ ነበር?

• ዶክተሩ መኪናም የላቸውም። በታክሲ ነው የሚጓዙት። ባለታክሲዎችም እየተሳቀቁ ሂሳብ አይቀበሏቸውም። ተሳፋሪዎችም ይከፍሉላቸዋል።

• መለስ ዜናዊ የጡረታ መብታቸውን አዘግይቶባቸው ቤት ውስጥ ምግብ የሚገዛውም በሚስታቸው ደሞዝና ልጃቸው የፅዳት ስራ ስትሰራ ውላ፣ ወገቧ ጎብጦ በምታመጣው ገንዘብ ነው።

እንግዲህ ከላይ የተገለፀው ሁሉ በነጋሶ ቃለመጠይቅ ላይ የተነገረ ነው። እና ይሄ አያስለቅስም?
ለዚህ ሁሉ አስለቃሽ ግፍ ደግሞ ተጠያቂው መለስ ዜናዊ ነው’ ብለውናል። ነጋሶ ቃል በቃል “አስር አመት ሙሉ ምግብ ለስራ ስሰራ ነበር” ሲሉ ነው ብሶታቸውን ለጋዜጠኛው የተነፈሱት። እኔ በበኩሌ ይሄን አላውቅም ነበር። ዶክተር ነጋሶ ላለፉት አስር አመታት “ምግብ ለስራ” ላይ እንደነበሩ ጋዜጦች እንዴት ሳይፅፉት እንደቀሩም አይገባኝም። ነጋሶ፣ እንደ ቤተመንግስቱ አንበሳ፣ “መለስ ዜናዊ እስር ቤት ሳይከተኝ፣ በጥይት ሳይመታኝ ‘በረሃብ’ ሊገለኝ ነው!!” ሲሉም እሪታቸውን ለኢትዮጵያ ህዝብ አሰምተዋል።

ዳሩ ግን ያልገባኝ ነገር አለ።
ልጃቸው አልተማረችም እንዴ? በእናቷ ጀርመናዊት፣ በአባቷ ዶክተር የሆነች የቤተሰቡ ብቸኛ ልጅ፣ ተምራ አንድ ደህና ቦታ መድረስ እንዴት አቃታት? ደግሞስ በእናቷ በኩል ስኮላርሺፕ ሊፈለግላት አልተቻለም ይሆን? ጀርመኖች ለዜጋቸው ቀርቶ ለኛ ለስደተኛውም ተርፈዋል። ለነገሩ የፅዳት ስራውን የምትሰራው የት ይሆን? ጀርመን ኤምባሲ ውስጥ ከሆነ መቼም ደሞዙ ከአንድ ሚኒስትር ደሞዝ እኩል ስለሆነ ዶክተር ነጋሶ ማለቃቀስ የለባቸውም። ይህም ሆኖ ነጋሶ ስለልጃቸው የፅዳት ስራ መስራት ሚዲያ ላይ ማወጅ አስፈላጊ ነበር? ምን ጥቅም ይገኝበታል? የማስተዛዘኛ የፖለቲካ ንግድ? በልጅህ መነገድ ግን ያልተለመደ ነው። ሰውም እኮ ይታዘባል መቼም። ስንቱ በ1000 ብር ደሞዝ ስድስት ልጆቹን አሳድጎ፣ አስተምሮ ደህና ቦታ ያድርስ የለም እንዴ? ነጋሶ ረጅም ጊዜ ታስረው የነበረ ቢሆን እንኳ፣ ምክንያቱ ይገባናል። ታስረው አያውቁም፣ ፕሬዚዳንት እያሉ ደግሞ የጠገበ ደሞዝ ነበራቸው። ለኑሮ ድምቡሎ አያወጡም ነበር። ስድስት አመታት ሙሉ ደሞዛቸው ዝም ብሎ ባንክ ነበር የሚገባላቸው። እና ምን አድርገው ጨረሱት?

እሺ ደህና እሱ ይቅር።
አንድ የታሪክ ምሁር እንዲህ ስለ ኑሮ ችግር አንስቶ ሲያለቅስ አያሳፍርም? ሚስቱ ጥሩ ደሞዝ ያላት፣ አንድ ልጅ ብቻ ያለው፣ የዶክተርነትን ማእረግ የለበሰ ሰው እንዲህ ምርር ብሎ ካለቀሰ፣ ሌላው ህዝብ እንዴት እየኖረ ነው ሊባል ይሆን? ለመሆኑ እነ ገብሩ አስራትና ስዬ አብርሃ በምንድነው የሚኖሩት? “ተቸገርን” ሲሉ ሰምተን አናውቅም። የግል ጉዳያቸውን ባደባባይ ማውጣት ስለማይሹ ይሆን ወይስ አልተቸገሩም? የነጋሶ መቸገር እንዴት የተለየ ሆነ?

እስከዛሬ በወያኔ የተፈናቀለው ባለሙያ እንዲህ እንደ ነጋሶ ተማርሮ ሲያለቅስ ሰምተነው አናውቅም። ነጋሶ ገንዘብ ያጠፋሉ እንዳይባል፣ ቀምቃሚ የሚባሉ አይደሉም። የሲጋራ ወጪ በርግጥ ሊጫናቸው ይችላል። ቢሆንም ግን ራሳቸውን ለመቻል መስነፍ አልነበረባቸውም። የታሪክ ምሁር እንደመሆናቸው መፅሃፍ ቢጤ ጫር ጫር ቢያደርጉ፣ መፃፍ ካልቻሉ ደግሞ የአስመሮም ለገሰን “ገዳ” ወደ ኦሮምኛ ቢተረጉሙ ለቀሪ ህይወታቸው፣ ስምና ገንዘብ ባተረፉበት ነበር። “በሚስቴ ደሞዝ ነው የምተዳደረው” የሚለው ማስተዛዘኛ ብዙም አልተመቸኝም። ወንድ ልጅ የፈለገ ቢቸግረው በሚስቱና በልጆቹ ፊት አያለቅስም። ባህላችን አይፈቅድም። አባት መከታና መመኪያ በሆነበት ህብረተሰብ ውስጥ ነው ያለነው። ከማልቀስ መሸፈት ይሻላል። እርግጠኛ ነኝ የነጋሶ ልጅ ቃለመጠይቁን ስታነብ በአባቷ ሁኔታ ትሸማቀቃለች። የኢትዮጵያ ህዝብ በመሰረቱ አልቃሻ አይወድም። “ከባልንጀራው ማታ የተለየ – እንደ አጥቢያ ኮከብ ሲነጋ ታየ!” እያለ በኩራት የሚዘምር ህዝብ መሃል አልቃሻነት ያስንቃል። ሌላው ሁሉ ቢቀር ለኑሮ አንዳንድ ዘዴ አይጠፋም። ለአብነት ቡልቻ ደመቅሳ ሃብታም ናቸው። የነጋሶም ጓደኛ ናቸው። ከእሳቸው ተበድረው ከሙያቸው ጋር የሚሄድ አንድ የአማካሪ ቢሮ ከፍተው መንቀሳቀስ ይችላሉ። የፓርላማውን ደሞዝ ተማምነው ቆይተው፣ እሱ ሲቀር እንደ ህፃን ልጅ “ራበኝ!!” ማለት ግን ያስተዛዝባል።

በተቀረ ነጋሶ በቃለመጠይቃቸው ላይ ቀደም ሲል ስለኔ ተጠይቀው ለአውራምባ ጋዜጣ የሰጡትን ምላሽ፣ “አላልኩም” ብለው ክደዋል። ይሄ አያከራክረንም። ጋዜጣውን በማየት ብቻ ማን እንደዋሸ ማረጋገጥ ይቻላል።

የመጨረሻው የነጋሶ አባባል ግን ልብ የሚነካ ሆኖ አጊንቼዋለሁ።
“ሰዎች መንገድ ላይ ሲያገኙኝ፣ ‘እንወድሃለን’ እያሉ ግንባሬና መላጣዬ ላይ ይስሙኛል” ነበር ያሉት።
ይሄ ትልቅ ሃብት ነው። ነፃነትን የመሰለ አርኪ ነገር የለም – በዚህች ምድር ላይ። መለስ ዜናዊ አዲሳባ ላይ በእግሩ ለመጓዝ ቢሞክር መላጣውን የሚስምለት አያገኝም። ይልቁን ቅንድቡን ለመላጨት በሚቸኩሉ ሰዎች ይከበባል። ቸር ያቆየን!!

ወያኔ ጉባኤውን አዳማ ላይ አካሄደ።

እናም ጉባኤው በአትሌት ሃይሌ ገብረስላሴ ንግግር ተቋጨ። መለስ ዜናዊም በሃይሌ ንግግር ሲስቅ በቴሌቪዥን ተመለከትነው። መለስ ዜናዊ፣ “በአምስት አመታት አጠናቅቀዋለሁ” ያለውን ትንግርታዊ፣ አስማታዊና ሰማያዊ የልማት እቅድ ዶክተር ሃይሌ ከመለስ ብሶ፣ “በሁለት አመታት እንጨርሰዋለን” ሲል ቃል ገባ። አያይዞም አትሌት ሃይሌ፣ “ስለ ሰከንድ ማሰብ አለብን” ሲል ተናገረ።

ሃይሌ ሃብቱንም ሆነ ክብሩን ያገኘው ባቋራጭ ሳይሆን፣ ላቡን ጠብ! አድርጎ በመሆኑ አከብረዋለሁ። የሃይሌ ክብር የግሉ ሳይሆን የሃገሪቱ ጭምር በመሆኑ ደግሞ ለሃይሌ ያለኝ አክብሮት ድርብ ነው።

ሻለቃ ሃይሌ ወደ ወያኔ ጉባኤ ሄዶ ያደረገውን የተሳከረ ዲስኩር ግን አልወደድኩለትም። በዚህ ድርጊቱ ሃይሌን የመኮነን ፍላጎት የለኝም። ጉባኤው ላይ ያድረገውን ንግግር አምኖበት ነው ብዬም አላስብም። ሃይሌ ከወያኔ ሰዎች የሚደርስበትን ጫና በቅርብ ከሚያውቁት አንዱ ስሆን፣ ገንዘብ በጥሬው እንዲያመጣ ጭምር እንደሚያስገድዱት መረጃዎች አሉ።

ሃይሌ ገንዘብ ለባለስልጣናቱ የሚሰጠው በምትኩ ሌላ ጥቅም ለማግኘት ሳይሆን፣ የችግር ወሬ እያወሩ ገንዘብ እንዲሰጣቸው ስለሚጫኑት ነው። በዚህ በወያኔ ዘመን ባለገንዘብ ከሆንክ የግዴታ አጠገብህ ለሚገኝ ባለስልጣን ግብር መክፈል አለብህ። ይህ በስውር የፀደቀ የስርአቱ ህግ ነው።

ሆኖም ሃይሌ አዳማ በተካሄደው የኢህአዴግ ጉባኤ ላይ ተገኝቶ ያንን ግራ የተጋባ ንግግር ያደርግ ዘንድ ያስገደደው አልነበረም።
“ጉባኤያችሁን በማጠናቀቃችሁ፣ እንኳን ደስ ያላችሁ” ብሎ ብቻ አመስግኖ በዘዴ ሹልክ ብሎ ማምለጥ ይችል ነበር።
ባለቅኔ መንግስቱ ለማ “ለአረንጓዴው አብዮት አረንጓዴ እንቁላል ውለዱ” በሚል መርህ፣ የኢሰፓን ምስረታ በግጥም እንዲያሞግሱ ሲጠየቁ እንዴት ሸውደው እንዳለፉ የምንረሳው አይደለም። ጳውሎስ ኞኞም፣ “ሰርቶአደር ጋዜጣን ትወደዋለህ ወይ?” ተብሎ ሲጠየቅ ምን እንደመለሰ አንረሳውም።
ምን ነበር ያለው?
“ማርያምን ትወዳታለህ ወይ?” ተብሎ የሚጠየቅ ሰው ምን ብሎ መለሰ?
“ከግንድ የሚያላጋ ልጅ እያላት እንዴት ነው የማልወዳት?”
በርግጥ እየሱስ ክርስቶስ የፍቅር አምላክ ነው። ጳውሎስ ኞኞ አባባሉን ለማጣፈጥ ያለው ይሆናል።
ሃይሌ ግን በየዋህነት ለመለስ ቀልድ ተመቸ። ጉባኤው ላይ ቀርቦ፣ በደቂቃ ልዩነት አንድ ሚሊዮን ዶላር ስለማግኘትና ስለማጣት መፈላሰፍ ባላስፈለገው ነበር። የአትሌቲክስን የማሸነፍና የመሸነፍ ልምዱን ቀመር እንደ ወረደ አምጥቶ የሃገሪቱ የኢኮኖሚ አጀንዳ ላይ አለበሰው።

በሃይሌ ንግግር መለስ ከአንጀቱ ሲስቅ አይተነዋል። መለስ የሳቀው በሃይሌ ንግግር ተደስቶ ሳይሆን፣ በሃይሌ የዋህነት ተገርሞ መሆን አለበት። ምክንያቱም እዚያ ጉባኤ ላይ የሚበተነው የልማት ተስፋና አበባ በመጪው አምስት አመታት እንደማይፈፀም መለስ ዜናዊ አሳምሮ ያውቅ ነበር።

ይህን ካሰብኩ በሁዋላ ጥቂት ተከዝኩ። እናም አንድ የካህሊል ጊብራን ወግ ትዝ አለችኝ። መጽሃፉ አጠገቤ ስለሌለ በራሴው መንገድ ላውጋችሁ፣

በጥንት ዘመን አንድ አማኝ ቄስና ኢአማኒ ፈላስፋ የአንድ ከተማ ነዋሪዎችን ሰብስበው በእግዚአብሄር ጉዳይ ላይ ክርክር ያካሂዱ ነበር።
አማኙ ቄስ “እግዚአብሄር ፈጣሪ አምላካችን ነው” ሲል መፅሃፍ ቅዱስን እየጠቀሰ ረጅም ሰአት ሰበከ።
ኢአማኒው ፈላስፋ በበኩሉ “እግዚአብሄር የሚባል ነገር የለም። የሰው ፈጠራ ነው” ብሎ ህዝቡን ለማሳመን ሲፈላሰፍ ዋለ።
ሙግቱ እንዳበቃ ተሟጋቾችም፣ ህዝቡም ወደየቤቱ ተበተነ።
አማኙ ቄስ ታዲያ ቤቱ እንደገባ መፅሃፍ ቅዱሱን አቃጠለና ከዚያች እለት ጀምሮ “እግዚአብሄር የለም” ሲል ደመደመ።
ኢአማኒው ፈላስፋ በበኩሉ ቤቱ እንደደረሰ መሬት ላይ ተንበርክኮ እንዲህ ሲል ፀለየ፣
“አምላኬ ሆይ! በዛሬው እለት አንተ ፈጣሪዬ እንደሆንክ አመንኩ! እስከዛሬ ስለካድኩህ ይቅር በለኝ!!”

እነሆ! “የስደተኛው ማስታወሻ” የተባለው መድፍ ተሰርቶ ተገባዶአል…
በዚህ አያያዜ ቶሎ የምጨርሰው ይመስለኛል። “ስደት” ርእሰ ጉዳዩ ሰፊ ነው። ይፃፍ ከተባለ 20 ጥራዝም አይበቃው። ሆኖም አጀንዳዬ ከሃገራችን ፖለቲካ ሊያፈነግጥ እንደማይችል ግልፅ ነው። የአብዛኛው የስደት ምክንያቱ ፖለቲካውም አይደል? በመሆኑም ስደትና ፖለቲካውን ከወቅታዊ ጉዳዮቻችን ጋር እያዋሃድኩ እተርካለሁ።

* * *

“የስደተኛው ማስታወሻ”ን የተሟላ ለማድረግ አውሮፓን እየዞርኳት ነው።
ስዊድን፣ ጀርመን፣ ፊንላንድ፣ ሆላንድና ቤልጅየምን ያዳረስኩ ሲሆን፣ ራሺያ እና ፈረንሳይ በቅርቡ የምፈፅማቸው ጉዞዎች ይሆናሉ። “የስደተኛው ማስታወሻ” የትረካ ማእከል ኔዘርላንድስ ናት። ሆላንድ ላይ እንደ ልብ ያገኘሁት የአበሻ ሰው ታሪክ የኛን ዘመን አመፀኛ ስደተኛ መወከል ይቻለዋል። የአመስተርዳም “እሳቶች”ም ታሪክ መስራት ጀምረዋል። ከበረቱ ጅማሬው ለትውልድ የሚያልፍ ይሆናል።

ሆላንድ ላይ የስደተኞች ካምፕ ውስጥ ስደተኛ ሆኜ ገብቼ ነበር።
ዳሩ ምን ያደርጋል? በአንድ ወር ውስጥ የመኖሪያ ፈቃድ ሰጥተው አሰናበቱኝ። በርግጥ ቁርጥራጭ ወረቀቶቼን ለመያዝ አንድ ወር በቂ ነበር። እና በቀጣዩ ማስታወሻ እውነተኛውን የአውሮፓ የስደት ህይወት ስለማወጋችሁ ከወዲሁ ለመራር ሳቆች ተዘጋጁ።
በተመሳሳይ ወደ ጀርመንም ሄጄ ነበር። ኑረንበርግ፣ ፍራንክፈርትና ሙኒክ ከተሞችን ጎብኝቻለሁ ወይም ሰነባብቻለሁ። ከደብረዘይት ልጆች ጋርም መልካም ጊዜዎች ነበሩኝ።
“ሳታስፈቅደን ታሪካችንን መሸጥ ጀመርክ?” ሲሉም ቀልደውብኛል።

* * *
አውሮፓ ላይ ከጥቂት አንቱ የተባሉ የኛ ሰዎች ጋርም ተገናኝቼያለሁ።
ከነዚህ አንዱ ሌንጮ ለታ ነው። ኡትሬክት የተባለች ከተማ ላይ ተገናኘንና ከግማሽ ቀን በላይ አብረን ቆየን። ሌንጮን እንደጠበቅሁት አገኘሁት። ከሌንጮ ጋር ማውራት ምቾት የሚሰጥ መሆኑ አያጠያይቅም። ባነሳናቸው የኢትዮጵያ ታሪክ ነክ አጀንዳዎች ላይ በአብዛኛው መስማማት ችለን ነበር። መቸም ነጋሶ ጊዳዳና ሌንጮን ማወዳደር አይቻልም። ዶክተር ነጋሶ በህይወቱ ውስጥ የወሰነው ትልቁ ውሳኔ፣ ከመለስ ወደ ስዬ ያደረገው ሽግግር ነው ማለት ይቻላል። እራሳቸውን መሆን የማይችሉ ሰዎች የሚያስከትሉት ጉዳት ለህብረተሰብ ይተርፋል። እና ሌንጮ የጠበቅሁት አይነት ሰው ሆኖ አገኘሁት። በመሆኑም በቀጣይ መፅሃፌ ላይ፣ “ከሌንጮ ጋር ቡና ጠጣሁ” የሚል አንድ ምእራፍ ይኖረኝ ይሆናል። በርግጥ ከሌንጮ ጋር ቆይታዬን ገና አላበቃሁም። እሱ ወደ ሚኖርባት ወደ ኦስሎ ከተማ ሄጄ በድጋሚ ላገኘው ቀጠሮ ይዘናል።

ከዶክተር ነገደ ጎበዜ ጋር በስልክ መገናኘት ከጀመርኩም ቆየሁ።
እኒህ አንጋፋ የፖለቲካ ሰው ያልታተመና ተፅፎ ያላለቀ ማስታወሻ እንዳላቸው ሰምቼ ስለነበር፣ ይህንኑ አንስቼላቸው ነበር። ማስታወሻው መኖሩንና በፈረንሳይኛ የተፃፈ መሆኑን ነግረውኛል። እንግዲህ በቅርቡ በድጋሚ ወደ ብራስልስ ሄጄ ያንን ማስታወሻ በእጄ ለማስገባት እጥራለሁ። በ66 አብዮት ዘመን ከነበሩ ወጣቶች፣ በህይወት የቀሩና ብዙ ምስጢር የሚያውቁት እኒህ ሰው ናቸውና ከጊዜ ጋር መሽቀዳደም ያስፈልጋል።

እርግጥ ነው በርካታ ሰዎችን ለማግኘት የስም ዝርዝር አውጥቼያለሁ።
ፕሮፌሰር ጌታቸው ሃይሌ ሌላው ናቸው። እሳቸውም በአንድ መጣጥፋቸው እንደገለፁት ከእኒህ አንጋፋ መምህር ጋር የቃጅማው ጊዮርጊስን ጠበል በመቋደሱ እንዛመዳለን። ከዚያ ባሻገር የእኒህ መምህር መፃህፍት ከሻንጣዬ አይለዩም። “The Time Machine” የተባለውን የሳይንስ ፊልም አይታችሁታል? ጌታቸው ሃይሌ ለኛ እንዲያ ሆነውልናል። አሜሪካኖቹ ቪዛ ከሰጡኝ ሚኒሶታ ሄጄ አገኛቸዋለሁ። የመጪው መፅሃፌ አካልም አደርጋቸዋለሁ።

* * *

ከሳምንታት በፊት ብራስልስ ሄጄ ነበር።
ስለ መለስ እና ብርሃነ ገብረክርስቶስ አንዳንድ ነገሮችን አጊንቼያለሁ። መቼም ብራስልስ መለስ በሚስጥር የሚመላለስባት ከተማ መሆኗን ታውቁ ይሆናል። አንዳንድ ሃገር ወዳዶች ብዙ ተባብረውኛል። ቀጣዩ መፅሃፍ ላይ የሚወጣ ስለሆነ ግን ያገኘሁትን የእሳት ዳር ወግ እዚህ አልናገርም። እስከዚያው ሁለቱ ቱጃሮች ሆዳቸውን ይቁረጣቸው።
ለነገሩ መለስ ሆዱን የሚቆርጠው አይነት ሰው አይደለም።
ቅንድቡን በጨው አጥቦ አዜብ መስፍንን የፖሊት ቢሮ አባል አድርጓት አረፈው። በርግጥ የመለስ ያፈጠጠ ድርቅና ገርሞኝ እንጂ ይህች ነገረኛ ሴትዮ መጣች ቀረች ለውጥ የለውም። ከጀመርኩ ላይቀር ግን አምባሳደር ብርሃነን ትንሽ በሃሜት ብንቦጭቀው ምን ይመስላችሁዋል? ሃሜት የማትወዱ በItalics የተፃፈውን አንቀፅ የመዝለል መብታችሁ የተጠበቀ ነው።

….እንደሚታወቀው አምባሳደር ብርሃኔ እንትን ይወዳሉ።
በ2002 ማብቂያ ላይ በተደረገው የህወሃት ጉባኤ አምባሳደሩን የህወሃት ፖሊት ቢሮ አባል ከመሆን ያደናቀፋቸውም እንትን የመወደድ ጠባያቸው ውጤት ተኮር በመሆኑ ነው የሚል ሃሜት አለ። ያ ባይሆን ኖሮ አምባሳደሩ ከአዜብ መስፍን ያነሰ ችሎታ አልነበራቸውም። በርግጥ የግል ፋይላቸው የሚያመለክተው “ዩኒቬርሲቲ ገቡ” የሚል እንጂ “ጨርሰው ወጡ” የሚል የለበትም። በዊንጌት ተማሪነታቸው ግን የመለስ ሲንየር ነበሩ። አዜብ ደግሞ መለስን ከማግባቷ በፊት ወጥቤት ሰራተኛ የነበረች ሲሆን፣ ከዚያ ቀደም ብሎ ደግሞ የበጎች እረኛ ነበረች። እረኛ መሆን መልካም ነው። ከእረኛነት ወደ ቤተመንግስት የሚደረግ ቀጥተኛ በረራ ግን ብዙውን ጊዜ አደጋ አለው። ይህቺ ሴትዮ፣ በሚዲያ ስትቀርብ እንዲህ “ስድአፍ” የሆነችው፣ ፀሃይ እንዳላገኘ ዘንጋዳ ፈጣን እድገት ስላጋጠማት ሳይሆን አይቀርም።
ወደ ዋናው ሃሜት ልመለስና አምባሳደር ብርሃነ ፖሊት ቢሮነቱን ያጣው እንትን በመውደዱ ነው።
ይሄ ሃሜት አይደለም! በርግጥ ሃሜት ነው። “እውነት አዘል ሃሜት” እንለዋለን። አምባሳደሩ እንደሚወራባቸው ከሆነ ብራስልስ ላይ በቢሮአቸው የሚሰሩ ቆንጆ እንትኖችን ፈጅተው ጨርሰው፣ ያንዳንዶቹን ወደ እህቶቻቸው ጭምር ተሻግረዋል። ይህን ስል መቼም ማንን ማለቴ እንደሆነ ሰራተኞቹ ስለሚያውቁ ሳቅ በሳቅ ይሆናሉ።
ሳልነግራችሁ ረስቼ!
አምባሳደሩ ከሚስታቸው ጋር ታረቁ እኮ!!
“አራት ሚሊዮን ዶላር ይበቃሻል፣ ሌላውን መልሺ። አምባሳደሩም ይቅርታ ይጠይቅሽ እና ታረቁ።” የሚሉ ሽማግሌዎች ተላኩባት። (ሽማግሌዎቹ እነማን እንደሆኑ አላውቅም። ያው መቼም ፕሮፌሰር ይስሃቅ ኤፍሬም ይሆናሉ። ሌላ ታዲያ ማን ሽማግሌ አለ?) የሆነው ሆኖ፣ ሽማግሌዎቹም በእግረመንገድ፣
“ሶሎሜ ታደሰም ብትሆን ወንደላጤ አጊኝታ አግብታለች። የሚያሰጋሽ ነገር የለም” ስላሉዋት ተስማማችና አራት ሚሊዮን ዶላር ብቻ አስቀርታ፣ ሌላውን ለህወሃት ተመላሽ አድርጋ ወደ ብራስልስ ገባች አሉ።
ድንቅ ነው!!
የህወሃት አባላት እውነት መስሎአቸው የሞቱለት ትግል፣ የትግራይ ህዝብ በስሙ የሚነገድበት አብዮት፣ እንዲህ የሚሊዮናት ዶላር መቀለጃ ሆኖ አርፎታል። ለነገሩ የህወሃት አባላትም ሆኑ የትግራይ ህዝብ ይህን አያውቁም ማለቴ አይደለም። “እንኳን ይቺን የዝንብ ወያኔ እናውቃለን” ያለው ማን ነበር?…..

የሆነው ሆኖ ብራስልስ ቆንጆ ከተማ ሆና አገኘሁዋት። እንደ ጨርቆስ አይነት ኪስ አውላቂዎች ግን ሞልተውባታል። ብራስልስ ላይ ደስ ካሉኝ ነገሮች አንዱ ካርል ማርክስና ቪክቶር ሁጎ ቡና ይጠጡበት የነበረውን ቦታ መጎብኘቴ ነው። ሁለቱም ሰዎች ንጉሶቻቸው ሲያስቸግሯቸው ብራስልስ እየመጡ ይጠለሉ ነበር አሉ። እነሱ ቁጭ ይሉባት የነበረው ቦታ ላይ ቁጭ ብዬ ማኪያቶ ጠጣሁ። በርካታ ጎብኚዎችም ይህንኑ ያደርጋሉ።

* * *
ስዊድን የሄድኩ ጊዜም ማርክስን አስታውሼዋለሁ።
እዚያ የሄድኩበት እለት የሰራተኞች ቀን እየተከበረ ነበር። ሰልፈኛ ወዛደሮች “Marx Was Right!!” የሚል መፈክር ይዘው አገር ምድሩን በጩኸት ሲበጠብጡ፣ እኔ ግንቡን ተደግፌ በትካዜ እየተመለከትኳቸው ዋልኩ። ከየሃገሩ የመጡ ስደተኞች የአመፅ መዝሙርና ኢንተርናሲዮናልን እየዘመሩ የየሃገራቸውን መንግስት ሲያወግዙ ዋሉ። አላየሁዋቸውም እንጂ በሌላ አቅጣጫ የብርቱካን ሚደቅሳን ምስል የያዙ የኛ ሰዎችም፣ “አትነሳም ወይ!?” እያሉ ነበር። ይህንን ያጫወተኝ ማቴዎስ ከተማ የተባለው ገጣሚ ነው። በነገራችን ላይ “ተነሳ ተራመድ!” የተባለውን የአየር ሃይል መዝሙር የገጠመው ማቴዎስ ነው የሚባለው እውነት ነው?

ለነገሩ ምኑን ተነስተን ተራመድነው?
ተሽመድምደን ቁጭ ብለን፣ እጃችንን ለእግዚአብሄር እንደዘረጋን ቀርተነዋል። አሁንማ ይቺ እጅ መዘርጋቷም ምቀኛ ተነስቶባት፣ አዲስ የሚታተሙት መፅሃፍ ቅዱሶች ላይ፣ “ኢትዮጵያ” የሚለው “ሱዳን” በሚል መተካት ከጀመረ ስንት ጊዜው? መቼም ኢትዮጵያ የሚሏት ሃገር ጠላቷ መብዛቱ? ግን ከምድረ ገፅ አልጠፋ ብላቸው ተቸግረዋል። እንደ ድመት ዘጠኝ ነፍስ ያላት ሃገር!

* * *
የስቶክሆልም ቆይታዬ መልካም ነበር።
ፅጌረዳ ከተባለች የደብረዘይት ጓደኛዬ ቤት ሁለት ሌሊት አደርኩ። ጣት የሚያስቆረጥም የጉራጌ ክትፎ ሰርታ አበላችን። ፅጌረዳ ሽበቷ ከመብዛቱ በቀር፣ ውበቷ እያንፀባረቀ ጠበቀኝ። ትክ ብዬ ሳስተውላት ፅጌረዳ “ኢትዮጵያ”ን ራሷን መስላ ታየችኝ። እድሜ ውበቷን ያልነካው፣ ትካዜና የወገኖቿ ናፍቆት የተጫጫናት!
….እና ፅጌረዳ ገና ስታየኝ እንባዋ ገንፍሎ ፊቷን አለበሰው።
የልጅነት ጓደኛን በድንገት ማግኘት እንዴት ደስ ይላል? ፅጌረዳን ረሳችሁዋት እንዴ? “የጋዜጠኛው ማስታወሻ” ላይ ስለሷ ተርኬ ነበር እኮ? ባለቤቷም ታዲያ መልካም ሰው ሆኖ አገኘሁት። ሌሊት እንዲያውም እስከ አውሮፕላን ማረፊያው የሸኘኝ እሱ ራሱ ነበር። ስለዚያች የቢሾፍቱ ቀጤማ በመግባባት ማውራት በመቻላችን በጣም ደነቀኝ! ስልጣኔ ማለት እንዲህ ነው። የፅጌረዳ ነገር ለዘልአለሙ ያከተመ ነው። ስሜቱ ግን አብሮኝ ዝንተአለም ይኖራል። ለመሆኑ የሚስታችንን የቀድሞ የከንፈር ወዳጅ ቤታችን የመጋበዝ ችሎታ ያለን ሃበሾች ስንት እንሆን? እኔ በበኩሌ የማደርገው አይመስለኝም። እንኳን ቤቴ ልጋብዘው ገና ሳየው እንደ ፊጋ በሬ የማገነግን ይመስለኛል። ይህን ካላደረግሁማ ምኑን አበሻ ሆንኩት?

* * *

ወደ ሩሲያ የማደርገው ጉዞ ከአሁኑ ናፍቆኛል።
ራሺያ እንደገባሁ በቅድሚያ የማደርገው ምን እንደሆነ ታውቃላችሁ? ባቡር ወይም አውቶብስ ይዤ ኒዥኒይ ኖቭጎሮድ እሄዳለሁ። ይቺ ከተማ ከቅዱስ ፒተርስበርግ ቀጥሎ ሶስተኛዋ የራሺያ ትልቋ ከተማ ናት። ማክሲም ጎርኪይ የተወለደባትና የህይወትን መራራ እሬት የጨለጠባት ከተማ። ኒዥኒይ ኖቭጎሮድ የቢሾፍቱ ያህል ትታየኛለች። ጎርኪይ እንዴት አድርጎ ነው በቃላት የሳላት? የጎርኪይን ትረካዎች አንብባችሁ ከሆነ፣ ጎርኪይ ኒዥኒይ ኖቭጎሮድ ላይ ቆሻሻ ለቃሚ ነበር። በሚለቅመው ቆሻሻና የወዳደቀ አጥንት ምክንያት ታዲያ እጁ ጠቆረበት። በሳሙና ፈግፍጎ ቢታጠበውም ሊለቅለት አልቻለም። ጎርኪይ ምንም እንኳ የነጣ ድሃ ቢሆንም፣ የከንፈር ወዳጅ ለማበጀት መሞከሩ ግን አልቀረም።
ኮረዶቹ ከተዋወቁት በሁዋላ እየተጠየፉት እንዲህ ሲሉ ይጠይቁታል፣
“እጅህን ለምን አትታጠበውም?”
“ታጥቤዋለሁ። ግን አይለቅም!” ሲል ይመልሳል።
ከዚያም ኮረዶቹ ሰበብ ፈጥረው ጥለውት ዘወር ይላሉ።
ጎርኪይ እንዲህ ያሉ ታሪኮችን በውብ ብእሩ ያጫውተናል። እና ጎርኪይ ያቺ የናቀችውን ኮረዳ ደግሞ ከ20 አመታት በሁዋላ የአንድ የፖሊስ ሚስት ሆና ተጎሳቅላ እንዳገኛት እንደዋዛ ያወጋናል። የጎርኪይን የህይወት ታሪክ ማንበብ ማለት ቀኑን ሙሉ መሳቅ ማለት ነው። ጎርኪይ በ1936 በ68 አመት እድሜው ሞስኮ አጠገብ ከሚገኝ መኖሪያ ቤቱ አረፈ። እንግሊዛዊው ደራሲ ጆርጅ በርናንድ ሾው የማክሲም ጎርኪይን የእረፍት ዜና መጥተው ሲነግሩት እንዲህ ሲል መናገሩ ተመዝግቦለታል፣
“ጎርኪይ ሞተ? በሉ የኔንም የመቀበሪያ ሳጥን አዘጋጁልኝ። የ19ኛው ክፍለ ዘመን ፀሃፍት የመሰናበቻችን ጊዜ እንደደረሰ ለመናገር እድፍራለሁ።”
እነሆ! ኒዥኒይ ኖቭጎሮድን ለማየት መጓዜ ነው።
ቮልጋ ወንዝን እስካየውም ቸኩያለሁ። ኦካ ዳርቻም ቁጭ እላለሁ። የበረዶው ወቅት ሳይገባ እንድፈጥንም ጓደኞቼ መክረውኛል። በረዶው መውረድ ከጀመረ ቮልጋ እንደ አለት በረዶ ይሆናል አሉ። ጉድ ነው። ወንዝ ደንዝዞ፣ እንደ አስፓልት መኪና ሲሄድበት እግዜር ያሳያችሁ። የኛው ጀግናው አዋሽ ግን መደንዘዙን አያውቅበትም። ከአመት አመት እያቅራራ የሚጓዘው አዋሽ!! ሃገር ወዳዱ አዋሽ!! ስደትን የተጠየፈው አዋሽ!! በሃገሩ ላይ ዘምሮ፣ በሃገሩ መሬት ላይ የሚቀበረው አዋሽ! ፀጋዬ ገብረመድህን ትዝ አላችሁ? እንዲህ ሲል…

“…እስከመቼ ይሆን አዋሽ፣
አዋሽ ቡርቃው፣ መጫ ምንጩ፣ ዳዳ ፅንሱ፣ ሸዋ ፍንጩ፣
ውጠህ ተውጠህ እርጩ፣
ንግርትህ ምንድነው አዋሽ? አባ ብቻ፣ አባ እንቅጩ፣
ዘልአለምህን ፈሰህ ላታልቅ፣
ምነው ተስፋ መቁረጥን አታውቅ?
እስከ መቼ ይሆን አዋሽ?
አዋሽ ቡቡ፣ ሮሮ ብርቁ፣
የዘልአለም ንዳድ ስንቁ፣
እነ ዋቢሸበሌማ ሰብረው ውቅያኖስ ሲዘልቁ፣
እነ ግዮን አልፈው ወርደው፣ ሱዳንን ምስርን ሲያጠምቁ፣
ምነው ያንተ ጉዞ ብቻ በረሃ ላይ መታነቁ?…”

“አዋሽ” የብዙ ነገር ምሳሌ ነው። “ሃገር ወዳድ” የሚሉት አሉ። ፀጋዬ ገብረመድህን በ“አዋሽ” የመሰለው ግን የኢትዮጵያን ህዝብ ሳይሆን አይቀርም። ጉዞው በረሃ ላይ የታነቀበት ህዝብ! ግን ደግሞ ተስፋ መቁረጥን የማያውቅ ህዝብ! ለነገሩ የጀግኖች መፍለቂያ የነበረ፣ የአዋሽ አባት ሃገር እንዲህ በአረም ተውጦ እንደሚቀር፣ ሎሬት ፀጋዬ ታይቶት ነበርን? ማን ያውቃል? ለማንኛውም ቮልጋን ልጎበኝ ወደ ሩሲያ መሄዴ ነው። እዚያ ሄጄ የሚያጋጥመኝንም “የስደተኛው ማስታወሻ” ላይ አወጋችሁዋለሁ።

(….በነገራችን ላይ ሳልረሳው…
በምፅፋቸው መፃህፍት ምክንያት የሚናደዱ የወያኔ ደጋፊዎች አስተያየታቸውን ለምን በስማቸው እንደማይፅፉ ሳላስብ አልቀረሁም። የብእር ስም መጠቀም ነውር አይደለም። አብዛኞቹ ግን ከኔ ጋር እንደሚተዋወቁ ሆነው ይፅፋሉ። እኔ ግን አላውቃቸውም። ለምን ይሆን የሚሸሸጉት? ማንን ይሆን የሚፈሩት? ያው መቼም አስተናጋጃቸው የኢትዮሚዲያው አብርሃ በላይ ነው። ቀንዱንም ሸኮናውንም እየሰበሰበ ይለጥፈዋል።
ሰሞኑን ደግሞ፣ “የጋዜጠኛው ማስታወሻን የፃፈው የማነ ገብረአብ ነው” የሚል ፅሁፍ ለጥፎ ነበር።
ይሄ ሰውዬ ጤና የለውም እንዴ? “ገብረአብ” የሚል ስም እየፈለገ አስቸገረ እኮ! ባለፈው “ንዋይ ገብረአብ ታላቅ ወንድሙ ነው” ብሎ ፃፈና አጋለጥኩት። አሁን ደግሞ የማነ ገብረአብ ሆነ የኔ መፅህፍ ደራሲ!? ይሄ ሰውዬ “ገብረአብ” የሚባል ሰይጣን ለክፎታል እንዴ? “የታገሰ ከሚስቱ ይወልዳል” ይባላል። ትንሽ ከጠበቃችሁ የኔ ግጥሞች ሁሉ የይልማ ገብረአብ ይሆናሉ።
ዶክተር ሼክስፒር ፈይሳ! በቅድሚያ እንደምን ከርመሃል? ደህና ነህ ወይ? ጤናህስ? ወደ ዋናው ጉዳይ ልግባና….አብርሃ በላይ ጓደኛህ ነው አይደለም? እባክህ ቀስ ብለህ ምከረው። “ገብረአብ” የሚል ስም እየፈለገ ከኔ ጋር የሚያያይዘውን ነገር ይተወኝ ብያለሁ ይተወኝ! እንቢ የሚል ከሆነ ግን፣ ምን አደርጋለሁ? ያው መተው ነው። ገብረአቦች ሲያልቁበት ምን እንደሚውጠው አየዋለሁ። ለነገሩ አሁን አሁን አብርሃ ቆዳው ስስ መሆኑን ስላየሁ፣ እሱን ማብሸቅ ደስ ይለኝ ጀምሮአል። አብርሃን ለማብሸቅ ስዬን በጨረፍታ ነካ ማድረግ በቂ ነው። ስዬን ከምትነካበት ሚስቱን ብትነካበት ይመርጣል።)

ወደ ቁምነገሩ ልመለስና…
በመሰረቱ በፖለቲካ ጉዳይ ግለሰቦች ላይ መንጠልጠል በጣም አደገኛ ነው። ግለሰቦች ሰዎች ናቸው። ነገ ከአቋማቸው ሊንሸራተቱ ይችላሉ። ያን ጊዜ ደብቁኝ ይመጣል። ለዚህ መፍትሄው በአላማ ዙሪያ መሰባሰብ ነው። የግንቦት 7 አባል ባልሆንም፣ በሩቅ እንደማያቸው ከሆነ አካሄዳቸው ተስፋ እና እምነት ያሳድራል። አመራሩ ሲተማማ ሰምቼ አላውቅም። የፖለቲካ ፕሮግራም ነድፈው፣ ባስቀመጡት መርህ መንገድ ላይ ሲጓዙ ይታያሉ። በወሬ የተጠመዱ አለመሆናቸው ይታያል። ወደ ተግባር በመግባታቸው ወያኔም ተደናግጦአል። መለስ ዜናዊ የግንቦት7ን ስም መጥራት መጀመሩ፣ በደካማ ጎኑ ገብተው ስጋት እንደፈጠሩበት ይጠቁመኛል።

ወያኔ የሚንቅህ ከሆነ ስምህን አያነሳም።
የነገደ ጎበዜን ስም ከአፋቸው የማይለዩት፣ ዶክተር ነገደ ከካስትሮ ጋር ተሻርከው፣ የሙስሊም ጀለቢያ ለብሰው አዲሳባ በመግባት፣ መንግስቱ ሃይለማርያም ላይ መፈንቅለ መንግስት እንደሞከሩት ሁሉ፣ ከዛሬ ነገ አንድ ተንኮል ሰርተው ዙፋኔን ጉድ ያደርጉኛል ብሎ ስለሚጨነቅ ይመስለኛል። በርግጥም ወያኔን ለማስወገድ ፍላጎቱ ካለ ጊዜው አሁን ነው። ከወያኔ ወደ ወያኔ የሚደረገው ሽግግር ስር ከመስደዱ በፊት መንቃት ብልህነት ነው። ፕሮፌሰር ጌታቸው ሃይሌ የጠሩትን “የክተት አዋጅ” ከግንቦት7 የሰሞኑ “ወያኔን የማግለል” ጥሪ ጋር ማዋሃድ ግድ ይላል። ጥምረትም በጥንቃቄ ከተሰራበት ወጤት ያስገኛል…

* * *

“የስደተኛው”ን ለመፃፍ ወደ ለንደን የመሄድ እቅድም ይዤያለሁ።
ለንደን ላይ ፍራሹ ተፈርሾ፣ ከርቤና ቀበሪቾ የተባሉ እጣኖች ጢሳቸው እየተንበለበለ፣ የአየርባየር ትግሉና ፖለቲካው የጦፈበት፣ ወያኔ እንደ ሽንኩርት ድቅቅ ተደርጎ የሚከተፍበት በርጫ ቤት መኖሩን ነግረውኛል። እዚያ በርጫ ቤት ተሰይሜ አንድ የዘመናችንን የትግል ታሪክ እፅፋለሁ። የነዚያ በርጫ ቤቶች አስቂኝ ጠባይ አብዛኞቹ ጫት ቃሚዎች የወያኔ ተቃዋሚዎች መሆናቸው ሲሆን፣ የጫቱ ገቢ ደግሞ በተዘዋዋሪ ለአዜብ መስፍን መሆኑ ነው። እዚህ ላይ አንድ የዘመነ ደርግ ጄኔራል ትዝ አለኝ። ሰራዊቱ እየሸሸ ሲያስቸግረው ምን ነበር ያለው?

“ታሪክ ዋሽቶአል፣ አሊያም ትውልድ ተኮላሽቶአል!”

ታሪክ እንኳ አልዋሸም። ትውልድ ሳይኮላሽ ግን አልቀረም። ገና ሳይወለድ የሚሰደድ ትውልድ። በልመና የሚኮራ ዜጋ የተፈለፈለበት ዘመን። ዳሩ! ልጆቻቸውን አሜሪካዊ ለማድረግ የሚሻሙ መሪዎች ከነገሱበት ዘመን ምን ይጠበቃል? ሰድቦ ለሰዳቢ የሚሰጥ መሪ! ቃል የእምነት እስትንፋስ መሆኑን ያማያውቅ ንጉስ! …

* * *

በተቀረ “ስደተኛው ማስታወሻ” ላይ በርካታ ተነባቢ ታሪኮች ሳይኖሩ አይቀሩም።
33 ምእራፋትን ያቀፈ ሲሆን፣ ከእነዚህ ውስጥ፣ “መለስና ብርሃኑ”፣ “የመንገዴ ላይ አበቦች”፣ “የአመስተርዳም እሳቶች”፣ “በጭጋጋማ ጉም ውስጥ”፣ “አስቀያሚ ገፅታችን”፣ “የሳጥናኤል ጉዳይ”፣ “የሻምቡ ንጉስ”፣ “የጁገል በርጫ ላይ”፣ “የታማኝ ሸክም” (ታማኝ በየነን ይመለከታል)፣ “አረጋዊ እና ግደይ”፣ “በቃሊቲ ጣራ ስር”፣ እና “የስለላ ስራ” ሊጠቀሱ የሚችሉ ናቸው።

“የስለላ ስራ” የሚለው ርእስ በጣም ተነባቢ ሊሆን ይችላል።

በጋዜጠኛነት ሙያ ብዙ የሰራሁ እንደመሆኔ ስለ ስለላ ስራ ጠለቅ ያለ ልምድና እውቀት አለኝ። በመሰረቱ “የስለላ ስራ” ማለት “ጆሮጠቢነት” ማለት አይደለም። ባጭሩ “የተደበቀ መረጃ ፈልጎ ማግኘት” ማለት ነው። ከዚያ ዝቅ ያለ ሌላ ትርጉም የለውም። የስለላ ባለሙያዎችን በሁለት ከፍሎ ማየትም ይቻላል። የመጀመሪያዎቹ የፖለቲካ አላማ ሰላዮች ናቸው። ሌሎቹ ጋዜጠኞች እና ደራስያን ናቸው። ጋዜጠኞችና ደራስያን የስለላ ስራ የሚሰሩት አንድ የተደበቀን እውነት ፈልፍለው በማውጣት ለህዝብ ይፋ ለማድረግ ነው። የፖለቲካ አላማ ያላቸው ሰላዮች ደግሞ፣ መንግስታቸውን አለያም የሚያምኑበትን አላማ ከጥቃት ለማዳን ስለላ የሚያካሂዱ ናቸው። በሁለቱም ጎራዎች ዘንድ የተደበቀ መረጃ ለማግኘት የረቀቀ ሙያዊ ስራ ይሰራል። ለአብነት ህወሃት መሃል አገር ከሚገኙ አባላቱ የሚያገኘውን የኢትዮጵያን ሰራዊት የሚመለከት መረጃ በመለስ ዜናዊ በኩል ለዚያድባሬ ያቀብል እንደነበር መረጃ አለ። ዛሬ ግን መለስ የኢትዮጵያ መሪ ነው። በርግጥ ይህ ርእሰ ጉዳይ ሰፊ ነው። በቀጣይ መፅሃፌ በሰፊው ተንትኜዋለሁ። በጋዜጠኛነት የስራ ዘመኔ መረጃ ለማግኘት የምጠቀምባቸውን ዘዴዎችና የፖለቲካ አላማ ሰላዮችን አስደማሚ ፖለቲካዊ የቁማር ጨዋታ አወጋችሁዋለሁ።

በመጨረሻ ….
መፃፍ እንደምቀጥል ማረጋገጥ እሻለሁ። እንደ አባኮዳ የሚያክላሉና ስማቸውን መግለፅ የሚሰጉ ጥልማሞቶች፣ ምን ያህል በፍርሃት ጉድጓድ ውስጥ እንደሰመጡ ይታዩኛል። የቢሾፍቱ ቆሪጥ ምህረቱን ያውርድላቸው። በኔ በኩል ከሞት በቀር የሚያቆመኝ ሃይል የለም! አያ ሞት ደግሞ ካንዴም ስንቴ ስለሳተችኝ፣ አሁን ተላምደን ቤተሰብ ሆነናል። ተራ ግለሰብ ብሆንም መንፈሴ ብርቱ ነው። ስለዚህ በህይወት ዘመኔ የማምንበትን እንደልቤ ተናግሬ ለማለፍ የወሰንኩ ሰው ነኝ። የኔን እምነት የሚጋሩ በሚሊዮናት ወገኖች እንዳሉኝ ማወቄ ደግሞ ብርታት ሆኖኛል። ወጣቶች በኔ ስልት መፃፍ ጀምረዋል…

“ብሾፍቱን ዳግም አታያትም!” እያሉ የሚዝቱብኝ እንዴት የዋህ ናቸው?

መፃህፍቶቼ ገና ድሮ መላ ኢትዮጵያን አጥለቅልቀውት የለም እንዴ? ለመሆኑ ከዚህ በላይ በሃገር መገኘት አለ? የስንቱን ወጣት ኢትዮጵያዊ አይን እንደገለጥሁ እነዚህ ጥቋቁር ሰዎች ቢገነዘቡ ቆመውም መሄድ ባልቻሉ። “የደራሲው ማስታወሻ” አዲስ አበባ ላይ በድብቅ እየታተመ 150 ብር በመሸጥ ላይ ይገኛል። ማን እያተመ እንደሚሸጠው ግን እንኳን እኔ የወያኔ የፀጥታ ክፍልም ሊደርስበት አልቻለም።

(…አዲስአበባ ከወያኔ ቁጥጥር ውጭ ስለመሆኗ የሚጠራጠር ካለ፣ እሱ የትም የለም። ሳሞራ የኑስና ጌታቸው አሰፋ ነቅተው መጠበቅ የቻሉት ቤተመንግስቱን ብቻ ነው። በተቀረ ወያኔ እንደ ጉም ተንሳፎአል። አንዲት የትግራይ ልጅ የሆነች ጓደኛዬ እንዳጫወተችኝ፣ እናቷ የትግሬ ሹሩባ ተሰርተው መርካቶ መሄድ አልቻሉም። የህዝቡን አይን ፈርተውና ተሳቀው ትተውታል። የትእዝብት አይን ከጦር በላይ ይዋጋል። ይሄ የማይፈለግ እውነታ የወያኔ ሰዎችን ፍርሃት ለቆባቸዋል። እንደምንሰማው ከሆነ፣ በግድ ተይዘው እንጂ፣ የመልቀቂያ ማመልከቻ የሚያስገቡና ዲፕሎማት ሆነው ውጭ ሃገር ለመሄድ የሚጠይቁ የወያኔ የአመራር አባላት እየበረከቱ ሄደዋል። ጎርፉ ሳይውጣቸው ባገኙት ቀዳዳ ሁሉ፣ ከነጫጩቶቻቸው ለማምለጥ መላ ጎርጓሪዎች ሆነዋል። እውነታቸውን ነው። መንግስቱ ሃይለማርያም እነ ለገሰ አስፋው ላይ ያደረሰውን ቅሌት መቅመስ አይሹም…)

የወያኔ ካድሬዎች ራሳቸውም “የደራሲው ማስታወሻ”ን በድብቅ ከአዟሪ ላይ እየገዙ፣ የገዛ ሃጢአታቸውን በማንበብ ላይ እንዳሉ ሰምቼያለሁ። ካነበቡት መካከል ጄኔራል ባጫ ደበሌ (ደስተኛው ጄኔራል) አንዱ ነው። ካነበበ በሁዋላ ሰዎች ሲጠይቁት የተናገረውን ፅፈው ልከውልኛል። እንዲህ አለ አሉ፣

“ስለኔ የተፃፈው ሚዛኑን ያልጠበቀ ነው። እኔ ጄኔራል የሆንኩት ከአስር አለቃነት ተነስቼ ነው። ከእረኛነት ተነስተው ጄኔራል የሆኑ የህወሃት አባላት አሉ አይደለም ወይ?”

በባጫ ደበሌ አባባል በጣም ተስማምቻለሁ። ባጫ 100 % ልክ ነው። ስለዚህም አንድ አሳብ ማቅረብ እፈልጋለሁ። ወያኔ ሲወድቅ ጄኔራል ባጫ በወንጀል መጠየቅ የለበትም። እስካሁን ለፈፀመው ጥፋት አንድ ነገር እንዲያደርግ ግን እንጠይቀዋለን። ይህም የሜጄር ጄኔራልነት ማእረጉን እንደለበሰ፣ መስቀል አደባባይ ላይ ህዝብ በተሰበሰበበት የማይክል ጃክሰንን Moon Walking ይደንስልናል። ከዚያም ከነገንዘቡ ከነንብረቱ በነፃነት ወደቤቱ ይሄዳል! ባጫ የስርአቱ ሰለባ እንጂ ወንጀለኛ አይደለም። መጪው መንግስት ይህን በማስታወሻው እንዲይዘው እፈልጋለሁ።

እኔን በተመለከተ የትውልድ ሃገሬን ዳግም አየሁ አላየሁ አሳሳቢ አይደለም።
ርግጥ ነው፣ በህይወት ወደ ቢሾፍቱ የመመለስ እድል አላገኝም ይሆናል። ገብረክርስቶስ ደስታም ወደሚወዳት ሃገሩ ሳይመለስ ነው ህይወቱን ያጣው። ሙሴም 40 አመታት ከተጓዘ በሁዋላም እንኳ እስራኤል የተባለች ሃገሩን መሬት ሳይረግጥ ነው የሞተው። እና ሊያጋጥም ይችላል። የነፃነት ትግል ጠባይ እንዲያ ነው። እስከ እለተ ሞቴ ግን እግዚአብሄር የሰጠኝን የነፃነት መድፍ “ግማሽ ነጋዴ! ግማሽ መደዴ!” ከሆኑ ሰዎች አናት ላይ አምበለብለዋለሁ…

(ደራሲውን ለማግኘት በሚከተለው ኢሜይል አድራሻ ይላኩ፡ ttgebreab@gmail.com)
መስከረም፣ 22 2010

የነሱን ቢራ ከምትጠጣ ለነፃነትህ ውሃ ጠጣ!!

እንግዲህ ይሄ ዳሸን ቢራና ፔፕሲኮላን የሚመለከት ሊሆን ይችላል።

እነሱ ያመረቱትን ከምትለብስ የተቀደደ ልብስ ልበስ!

የአልመዳ ጨርቃጨርቅ ፋብሪካ Made in USA የሚል ታግ እየለጠፈ የአዲስአበባን ገበያዎች ማጥለቅለቁን ያውቃሉ? ከዱባይ ኮንቴይነር እያስጫኑ፣ ያለቀረጥ እያስገቡ ትርፍ ስለሚዝቁ የወያኔ ሰዎችስ ሰምተዋል?

በነሱ ሲሚንቶ ከምትገነባ ሆን ብለህ ሌላ መንገድ ፈልግ! ወይም ግንባታውን ለጊዜው አዘግይ!

የወያኔው የመሶቦ ሲሚንቶ ፋብሪካ አትራፊ እንዲሆን የሙገር ሲሚንቶ ፋብሪካ ከአቅም በታች እንዲያመርት ተደርጓል። የሙገር ሲሚንቶ ፋብሪካ የቦርድ ሊቀመንበር ደግሞ ስዩም መስፍን ነው። የሙገር ሲሚንቶ ፋብሪካ ኢንጂንየር የወያኔን ሸር በመቃወሙ 5 አመት መታሰሩንስ ያውቃሉ? ሌላም ልጨምርሎት። ባንድ ወቅት የሙገር ሲሚንቶ ፋብሪካን ለመጠገንና ለማስፋፋት ኮንትራት ፈርሞ ሊመጣ የነበረውን ጀርመናዊ ኢንጂንየር፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መስሪያ ቤት ቪዛ ስለከለከለው የማስፋፋትና የጥገና ፕሮጀክቱ ተቋርጦአል። ሙገር ይህን መስዋእትነት የሚከፍለው፣ መሶቦ ሲሚንቶ አትራፊ አንዲሆን ነበር።

የመንግስት ሰራተኛ የሆንሽ በስራሽ ላይ ለግሚ! በቀን ሰርተሽ የምትጨርሺውን ስራ ሳምንት አቆይው።

ይሄ ጥሪ ተግባራዊ መሆን ሲጀምር ወያኔ ተሽመድምዶ እጁን ይሰጣል። ማህተማ ጋንዲ በዚህ የትግል ዘዴ ህንድ የተባለች ሃገሩን ነፃ ማውጣቱ የሚታወስ ነው።

በመስሪያ ቤትሽ የሚደረገውን የዘረፋ ምስጢር፣ ወይም ማናቸውንም ይጠቅማል ብለሽ የምታስቢውን መረጃ፣ ለነፃነት ታጋዮች አሳልፈሽ ስጪ፣

እያንዳንዱ ዜጋ ለሃገሩ ሰላይ ከሆነ ድል ቅርብ ይሆናል። በመጨረሻ የሚያሸንፈው ጥሩ የተመገበው ሳይሆን፣ በቂ መረጃ ያለው ሃይል ብቻ ነው።

(የዶክተር ብርሃኑን ጥሪ ሙሉውን ለማዳመጥ www.ginbot7.com ይጎብኙ!)

ስዬ አብርሃ የፃፈውን መፅሃፍ አነበብኩት።

የተደጋገመውን ዝባዝንኬ እየዘለልኩ እንደምንም ጨረስኩት። የስዬ ወንድሞች የገዟቸው መኪኖች የሻንሲ ቁጥር ምንም ስለማያደርግልኝ እየነጠርኩ አልፌዋለሁ።

ስዬ ላይ አልፈረድኩበትም።

ከነበረበት የስልጣን ደረጃ ጋር የሚመጣጠን የማንበብ ልምድ እንደሌለው ይታወቃል። በአናቱ የተፈጥሮ እብሪቱ ሲታከልበት ማንኛውም የተጠረዘ ነገር ሁሉ መፅሃፍ ሊሆን የሚችል ቢመስለው አያስደንቅም። ጥሩ አንባቢ ያልሆነ ሰው ለመፃፍ ባይሞክር ይመረጣል። የመፅሃፍ ጥብቅ ወዳጅ ያልሆነ ሰው በድፍረትና በወኔ ወደ መፃፍ ከገባ እንደ ስዬ አብርሃና ካሳዬ አራጋው አይነት ችግር ላይ ይወድቃሉ። ጥሩ አንባቢ ሆነህ ሳለም ታሪክህን የግድ ራስህ መፃፍ ላይኖርብህ ይችላል። ከፃፍክም ደግሞ ጥሩ አማካሪና አርታኢ መፈለግ ይገባ ይሆናል። ሂላሪ ክሊንተን ወይም ኔልሰን ማንዴላ ታሪካቸውን ራሳቸው አልፃፉትም። “ድብቅ ብእረኞች” (ghost writers) ተብለው የሚታወቁ ባለሙያዎች ከጀርባ አሉ። የጄኔራል ጃጋማ ኬሎ ትረካ ጥሩ የተዋጣለት የፍቅረማርቆስን ብእር ስለተዋሱ ነው። ጃንሆይ እነዚያን ትላልቅ ጥራዞች ራሳቸው አልፃፉዋቸውም። መንግስቱ ሃይለማርያምም በስልጣን ዘመኑ ብእር ሲይዝ ዘባራቂ ነበር። ጋዜጠኛ ከበደ አኒሳ መንግስቱ የሚቸከችከውን ዝባዝንኬ በማቃናት መከራቸውን ያዩ ነበር። አንድ ጊዜ መንጌ ቴክሱ ለአፍሪቃ አንድነት ድርጅት ጉባኤ የሚቀርብ ንግግሩ ላይ፣ “መሃመድ ጋዳፊ ህዝብ ያስታወከው መሪ ነው” የሚል አረፍተነገር ጨምሮ፣ በመከራ ተለምኖ ነው ያቺ አረፍተነገር የተሰረዘችው።

ስዬ አብርሃ በጎ መካሪ ካጠገቡ ሳያስቀምጥ እንደ ኪም ኢል ሱንግ የህይወት ታሪክ አንድ ትልቅ ጥራዝ ጀባ ሊለን በቃ። ገንዘብ ካለ ምን ችግር አለ? ችግሩ ግን ተነባቢነትን በገንዘብ መግዛት አይቻልም። ስዬ አብርሃ ወንድሞቹ የገዟቸውን የጭነት መኪኖች የሻንሲ ቁጥር በመጽሃፉ ሲደረድር አማካሪዎቹ ዝም ብለው ማየታቸው ለምን ይሆን? የሆነው ሆኖ የስዬ አብርሃ መፅሃፍ ላይ ሂስ የማቅረብ ፍላጎት የለኝም። ጊዜም የለኝም። አንዳንድ ያስገረሙኝን ነጥቦች ብቻ በጨረፍታ ላነሳ ወደድኩ።

ለአብነት ስዬ አብርሃ እንዲህ ይለናል፣

ታምራት ላይኔ በወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር በመሆኑ አለቃዬ ነበር። እኔ ሚኒስትር ነኝ። በመሰረቱ አንድ ሚኒስትር ጠቅላይ ሚኒስትርን ሊያዝዝ አይችልም።”

ቃል በቃል ባይሆንም ስዬ ይህን ይለናል። ይህችን ያነበበ ፈገግ ብሎ ከማለፍ ውጭ ምን ሊል ይችላል?

ገፅ 155 ላይ ታዲያ የራሱን አባባል እንዲህ ሲል ያፈርሰዋል።

“የብአዴን አመራር የራሱን የቤት ስራ ለመስራት የሚቸገር መሆኑን ከድሮ ጀምሮ አሳምሬ አውቃለሁ።”

እና ታዲያ የራሱን የቤት ስራ መስራት የማይችል ሰው ነው ጠቅላይ ሚኒስትር አድርገው የሾሙት?

እንዲህ ይለናል ደግሞ፣

“ትምኒት የቤታችን የመጨረሻ ልጅ ናት። እሷ ብቻ ናት ሴት ልጅ።”

ትምኒት እድሜዋ 34 መሆኑም ተጠቅሷል። በመቀጠል ደግሞ ስዬ ሌሎች ሁለት ወንድሞቹ እድሜያቸው ሁለቱም 33 መሆኑን ይገልፃል። ወንድሞቹ መንታ አይደሉም። እንዴት ሁለቱም 33 ሊሆኑ ቻሉ? ትምኒትስ እድሜዋ 34 ሆኖ ሳለ እንዴት የመጨረሻ ልጅ ሆነች?

ምላሽ የለውም። ፈገግ ብለህ ማለፍ ብቻ ነው።

ገፅ 231 ላይ ደግሞ እንዲህ ይለናል፣

እኔ ከእስር ቤት ስወጣ እናቴ እልልልልል አለች። እናቴን ከ6 አመታት በፊት ተምቤን ላይ ያየሁዋት ነበር። ተጎሳቁላ ጠበቀችኝ። ወዘተ…”

ስዬ አብርሃ ይህንን ማለቱን ረስቶት ገፅ 118 ላይ ደግሞ እንዲህ ይለናል፣

ፍርድ ቤት ስቀርብ እናቴ በትምኒት ተደግፋ መጥታ ነበር…”

በዚህ አያበቃም። ከመታሰሩ በፊት እናቱን ከወንድሙ ከምህረተአብ ቤት (ምህረተአብ የታሰረ ቀን) አግኝቷት እንደነበርና ሶፋ ላይ ቁጭ ብላ እንደነበር ጭምር ይነግረናል።

ስዬ የሚዋሸው ነገር ለማሳመር ብሎ ይሆን፣ ወይ የውሸት ልማድ ስላለበት አላውቅም። እናቱን በተመለከተ ሶስት የተለያየ ነገር መናገሩ ግን ያስገርማል።
አማካሪዎቹንም ትዝብት ላይ ይጥላል።

ከአንባቢ ርህራሄ ለማግኘት ሲል የሚያሰፍራቸው ማስተዛዘኛ ነገሮችም አሉት።

ለአብነት ስለ ትምኒት ሲገልፅ፣ በ500 ብር ደሞዝ ተቀጥራ የምትሰራ፣ ከደሞዟ ሌላ ገቢ የሌላት ምስኪን ሴት ስለመሆኗ ሊነግረን ሞክሯል። ሱሬ እና ሸሚዝ ብቻ የነበረው የእህቱ ባል ባንድ አዳር እንዴት የሚሊዮን ብር ቼክ ለመፈረም እንደበቃ ግን አይነግረንም።

ገፅ 83 ላይ ደግሞ ስለ ባለቤቱ መኪና መነጠቅ አንስቶ ሲያወጋ፣ የትምኒትን በድህነት መኖር እንደነገረን ረስቶት፣ “እኔ ከታሰርኩ በሁዋላ ባለቤቴ የትምኒትን መኪና መጠቀም ጀመረች” ይላል።

የ500 ብር ደሞዝተኛዋ ትምኒት እንዴት አይነት የቁጠባ ዘዴ ተጠቅማ የ120 ሺህ ብር መኪና መግዛት እንደቻለች ግን አልነገረንም።

የኢትዮ-ኤርትራን ጦርነት ሲገልፅም እንዲሁ በርካታ አስቂኝ ወጎችን አግኝቻለሁ። ገፅ 19 ላይ ከኤርትራ ጋር ለተደረገው ጦርነት የኮማንድ ፖስት አባላት ተብለው የተመረጡ ሰዎችን ስም ይዘረዝራል። እነሱም፣ “ተወልደን ጨምሮ የማእከላዊ ኮማንድ ፖስቱ አባላት መለስ፣ ተፈራ፣ ፃድቃን፣ አባዱላ፣ አበበ (ጆቤ)፣ እና እኔ ነበርን” ይላል።

ስዬ ሳያውቀው ሕወሃት ለሚታማበት ዋና ጉዳይ ማረጋገጫ እየሰጠ ነበር። እዚያው በዚያው ገፅ 49 ላይ፣ “የአባዱላ ፓርቲ በመለስ የሚንቀሳቀስ ፓርቲ ነው” ሲል ያረጋግጣል። ብአዴንንም “የቤት ስራቸውን የማይሰሩ” ይላቸዋል። ደቡቦችን ደግሞ፣ “አባተ ኪሾን እውነቱን ካወጣህ ስልጣንህን እንድትቀጥል እናደርግሃለን አሉት” እያለ የሃገሪቱ አጀንዳ ሁሉ በህወሃት ፍላጎት የሚሰራ መሆኑን እያረጋገጠ፣ ያረጋገጠውን ደግሞ መልሶ ለማፍረስ ይሞክራል።

ከመነሻው ኮማንድ ፖስቱ ውስጥ አባዱላና ተፈራ እንዲገቡ የተደረገው አማራና ኦሮሞ በሃገር ደረጃ ተወክሎአል እንዲባል ለተመልካች ለማስመሰል መሆኑን ስዬ አያምንም። እውነቱ ግን ያ ነው። በኮማንድ ፖስቱ በሙሉ ትግሬዎች እንዲሆኑ የተደረገው በመላ ሃገሪቱ ዋና ጉዳዮች ላይ ብቸኛው ወሳኝ አካል ህወሃት ብቻ ስለሆነ መሆኑን ማስረጃ ማቅረብ አያሻውም። ስዬ ግን በተዘዋዋሪ ራሱን ያጋልጣል እንጂ ይህን ማመን አይፈልግም። በኤርትራ ጦርነት አመራር ሌላው ኢትዮጵያዊ ለመሞት ብቻ እንጂ አጀንዳው ላይ ለመወያየትና አሳብ ለመስጠት እንዳልተፈቀደለት ስዬ በተዘዋዋሪ አረጋግጦታል። ከዚያም ባሻገር ስዬና ተወልደ የመንግስት መዋቅር ውስጥ አልነበሩበትም። በምን ህግ? በየትኛው አሰራርና ደንብ? በየትኛው የህገመንግስቱ አንቀፅ መሰረት ይሆን ያ ማእከል የተዋቀረው?

የሃገሪቱ ቁልፍ ቦታዎች ሁሉ በትግሬዎች መያዛቸውን ስዬ ብዙ ቦታ በተዘዋዋሪ ገልፆልናል። አምቼ በተባለው ኩባንያ፣ የህግ አማካሪው፣ ኮንሰልታንቱ፣ የመንግስት ወኪሉ፣ ሶስቱም ትግሬዎች ናቸው። ኢዮብ ሃጎስ፣ ፀሃዬ ነጋሽ፣ እና ፍጡርዘአብ ይባላሉ። እነዚህ ሰዎች የያዙት ቦታ ደግሞ ግዢ ለመፈፀም ቁልፍ ቦታ ነው። ሁሉም እዚያው በዚያው በስልክ ያልቃል። በተለይም በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅት ዝርፊያው በተሳካ መንገድ መቀጠል ችሎ ነበር። ገፅ 365 ላይ በተመሳሳይ በተዘዋዋሪ ራሱን ያጋልጣል። ስለ 600 መኪኖች ግዢ ለማንሳት ተገዶ ነበር። በዚያ ሰበብ ከባንክ ብድር ተፈቅዶላቸው በአንድ አዳር ባለሃብት ስለሆኑ ትግሬዎች ጉዳይ ግን ሳይጠቅስ ሸፋፍኖ አልፎታል።

ገፅ 22 ላይ ደግሞ፣ “ሰራዊታችን ወደ ኤርትራ የሚያደርገው ግስጋሴ ቆሞ ሻእቢያ ከመደምሰስ የተረፈበትን ስንክሳር ወደፊት ታሪክ ያወጣዋል” ሲል ገልፆአል። ሌላ ቦታም እንዲሁ፣ ሰንአፌን አልፎ የሄደው ጦር እንዴት እንደተገታ “እንቆቅልሽ ነው።”

ምን ይሆን ይሄ እንቆቅልሽ? ምን ይሆን ይሄ ስንክሳር?

ስዬ ለምን እዚያው ፍርጥርጥ አድርጎ ሳይነግረን ቀረ? እንቆቅልሹስ ከማን ነው? ስዬ የላይኛው ኮማንድ ቀለበት ውስጥ በአመራር ደረጃ ላይ ነበረ። እንዲያውም መለስ በድምፅ ተሸንፎ፣ ‘የመለስ ደጋፊ ካሱ ይላላ ብቻ ነበር’ ብሎ ራሱ ስዬ ይነግረናል። እና ይሄ እንቆቅልሽ እና ስንክሳር ምን ይሆን? ለምን ስዬ ሳይነግረን ዘለለው? ለመቼ ነው የሚያቆየው? ‘አላውቅም’ ሊል አይችልም። እሱ ነው የላይኛው ከፍተኛ አካል። “መለስን ወይም ኢሳይያስን አሊያም ሲአይኤን ፈርቶ ነው የማይናገረው” ልንል አንችልም። ታዲያ አስመራን ከመቆጣጠር ያገዳቸው እንቆቅልሽና ስንክሳር ምን ይሆን? ስዬ ይህን ሳይነግረን መፅሃፉን ዘጋ። ወደፊትም አይነግረንም። ‘ለምን?’ ቢባል ምንም ስንክሳርና እንቆቅልሽ አልነበረም።

ይህን ጉዳይ፣ “የደራሲው ማስታወሻ” ላይም ገልጬዋለሁ።

በቀጥታ ለመናገር ስዬ እየዋሸና እያጨበረበረ ነው። በጦርነቱ የተቻላቸውን ሁሉ ሞከረዋል! ስላልተቻለም ተመልሰዋል! ሌላ ሰበብ ማብዛት ለምን አስፈለገ? ወያኔ ሰራዊት ባረንቱ ከገባ በሁዋላ ሰራዊቱን አስከትለው 5000 የትግራይን ገበሬ ለዘረፋ አሰማርተዋል። በዚህ ዘረፋም ጀበናና ማርገብገቢያ ብቻ ሳይሆን ማሳ ላይ የነበረ ጥቅል ጎመን ሳይቀር በአህያ እየጫኑ ወስደዋል። ከዘረፋው በሁዋላ ሰራዊቱ ተመልሶ ወጣ። ስለዘረፋው ባረንቱ ሄጄ ከገበሬዎች የሰማሁ ሲሆን፣ “ከእነዚህ ጋር ሲወዳደር የደርግ ሰራዊት ጨዋ ነበር።” ብለው ነግረውኛል።

ውጊያውን በተመለከተ ወደፊት ይፋ የሚሆን ምንም እንቆቅልሽ የለም። ቢኖር እስካሁን እናውቀው ነበር። ከጦርነቱ ጋር በተያያዘ ስዬ የማያውቀው ምንም መረጃ የለም። የሻእቢያ የውጊያ ስልት በወያኔም ሆነ በደርግ በግልፅ ይታወቃል። ሻእቢያ ሃይል ሲበረታበት አንድ እግር በመሬት እያደረገ ማፈግፈጉ አዲስ ስልት አይደለም። ስለዚሁ ጉዳይ መንግስቱ ሃይለማርያም ደጋግሞ ሲናገር ተሰምቶአል። “በየቀኑ በሚደረግ ውጊያ ተራራ እየተነጣጠቅን ስንዋጋ ነው የኖርነው።” ብሏል። ደርግ ከመውደቁ በፊት ሻእቢያ ምፅዋና ከረንን በጦነት ይዞአቸው መልሶ ለቆአቸዋል። የሰው ሃይል እጥረት ያለባቸው ተዋጊዎች የሚጠቀሙበት ዘዴ ነው። ስዬ በመፅሃፉ ይህን በግልፅ ከመናገር ይልቅ አንድ ትልቅ የሚያውቀው ምስጢር ያለ ለማስመሰል ሞክሯል።

“ይህን ምስጢር፣ ይህን ስንክሳር፣ ይህን እንቆቅልሽ ወደፊት ታሪክ ያወጣዋል” ሲል ፃፈ።

ምንድነው ያ ምስጢር?

“መለስ ዜናዊ የተባለው ሰው ለሻእቢያ ምስጢር ያቀብል ነበር!? ኢሳይያስና መለስ በምስጢር ይገናኛሉ? የኢትዮጵያን ሰራዊት ያስጨረሰው ሆን ብሎ መለስ ዜናዊ ነው? የሲአይኤ እጅ አለበት? ወይስ ሌላ ወሬ አለ?”

ስዬ አብርሃ ያልነገረን ምስጢር የት ይሆን ተፈልጎ የሚገኝ? በርግጥ ምስጢር ካለ መለስን ለማጋለጥና እድሜውን ለማሳጠር ጊዜው አሁን ነው። የነፃነት ትግሉን ያጣድፍልናል። ስዬ ያልነገረን፣ “ጊዜ ይመልሰው” የተባለው መረጃ ከተጋለጠ፣ ለመለስ ድጋፍ እየሰጡ ስቃያችንን ያራዘሙ አጎብዳጆችም ወደ ሰፊው ህዝብ ጎራ እንዲመጡ ባገዘ ነበር። በተቀረ ስለ እንቆቅልሽ ማውራት መብት ያለው ከአዛዥነቱ ቀለበት ውጭ ያለ ብቻ ነው።

መቼም የስዬ መፅሃፍ ሳይታወቀው አንዳንድ ምስጢር ማሾለኩ አልቀረም።

አንድ ቦታ ላይ ስዬ፣ “ሾፌሬ ታሰረ። መኪናዬንም ተነጠቅሁ” ሲል ይገልፃል።

ሾፌሩ ስሙ ተከስተ እንደሚባልና የመከላከያ ሰራዊት አባል መሆኑንም ይጠቅሳል። እንዴት ነው ነገሩ? ስዬ የመንግስት መዋቅር ውስጥ የለበትም። የመከላከያ አባልም አይደለም። ሰራዊቱም የፓርቲ አባል አይደለም። እንዴት ነው ታዲያ ስዬ በመከላከያ በጀትና የሰው ሃይል የሚጠቀመው? የወያኔ ህገመንግስት መቼም በየቦታው እርቃኑን እንደቀረ ነው። እና ስዬ ልቡን ሞልቶ የመፅሃፉን ስም፣ “ፍትህና ዳኝነት” ሲል ሰይሞታል።

ሌላ ቦታ ደግሞ ሌላ ታሪክ ያመጣል።

በታሰረበት እለት ፖሊስ ጣቢያ ሄዶ ግርማይ ማንጁስ የተባለውን የፖሊስ አዛዥ፣ እንዴት እንዳስፈራራውና እንዳንቀጠቀጠው ሊነግረን ይሞክራል።

ስዬ ማን ስለሆነ ይሆን ያን ማድረግ መቻሉ? ምን እንድናስብ ይሆንን ይሄን የሚነግረን? “ቤተኛ ነኝ” ለማለት ነው? ምን ለማለት ነው?

ሌሎች ኢትዮጵያውያን ፖሊስ ጣቢያ ሄደው ፖሊሱን በሃይለቃል አይናገሩም። እሱ ያን በማድረጉ፣ “እንዴት ያለ ጀግና ነው!?” ብለን እንድናደንቀው ይሆን የፈለገው?

“ፖሊስ ጣቢያው በር ላይ ቆምኩና ‘ስዬ በር ላይ ቆሞአል።’ ብለህ ንገረው አልኩት። ወዲያው ግርማይ ማንጁስ ወደ ውስጥ እንድገባ ፈቀደ” ሲል ይነግረናል። ታምራት ላይኔን ግን ትግሬ ፖሊሶች በጥፊ ይመቱት ነበር። ይህ ልዩነት እንዳይኖር የሚደረገውን ትግል ስዬ የተረዳው አይመስልም። ሱፐርማን እና ስፓይደርማን ለመሆን ይሞክራል። እንደ ሸዋዚንገርም ጡንቻውን ያሳየናል። የኢትዮጵያ ህዝብ የሚጠይቀው ማንም ማንንም የማያስፈራራበት፣ የህግ የበላይነት የሚከበርበት ስርአት እንዲመጣ አይደለምን?

ሌላ ቦታ ደግሞ EFFORT ከአምቼ 173 መኪኖች መግዛቱን ይገልፅልናል። ገንዘቡ ከየት መጣ? ይህንን አይናገርም።

እንደ EFFORT ስማቸው የደበዘዘና ከመቃብር በላይ ያሉ ለስሙ የአማራውና የኦሮሞውም የንግድ ድርጅቶችም ነበሩ። እነሱ በቅናሽ ከአምቼ መኪና ሊገዙ ጠይቀው እንዳልተፈቀደ ግን ትንፍሽ ሳይል አልፎአል። የዲንሾ ሊቀመንበር የነበረው ዱባለ ጃሌ በራሱ ስልጣን ለዲንሾ መኪኖች በመግዛቱ፣ በስዬ አብርሃ የውርደት ስድብ ደርሶበት ለአእምሮ መቃወስ መብቃቱን “የጋዜጠኛው ማስታወሻ” ላይ መተረኬ ይታወሳል። በግልባጩ ስዬ ወንድሞቹ በቅናሽ መኪና መግዛታቸው ህጋዊ መሆኑን ሊያሳምነን 500 ገጽ ፃፈ።

ለEFFORT የተገዙት 173 መኪኖች የመገጣጠሙ ስራ ለመስፍን ኢንጂነሪነግ ስራው መሰጠቱንም ስዬ ፅፎአል። መቀሌ ላይ የተተከለው የመስፍን ኢንጂነሪንግ ፋብሪካ ስራውን የጀመረባቸውን ግዙፍና ውድ ማሺኖች ከየት እንዳመጣ ግን ስዬ አልገለፀም። ወደፊትም አይገልፅም። የፋብሪካው ከፊል ማሽኖች መንግስቱ ሃይለማርያም ለመከላከያ ኢንጂነሪነግ ደብረዘይት መኮድ ላይ ያከማቻቸው ማሽኖች መሆናቸውን የምናውቅ ከጥቂት በላይ ነን። እነዚህን ማሽኖች በሌሊት እየጫኑ የመውሰዱን የዝርፊያ ስራ ያስፈፀመውና የመራው ስዬ ራሱ ነው።

“ለከፈልነው ደም የሚገባን ድርሻችን ነው” ሲል አልነበረም እንዴ?

መስፍን ኢንጂነሪንግ ሲመረቅ፣ “ይህ ብረታ ብረት ለከሰከስነው አጥንት ምትክ ነው” ብሎ የተናገረው ማነው?

መንግስቱ ሃይለማርያም በብድር ያመጣቸውን ማሽኖች እዳ የኢትዮጵያ ህዝብ ከፍሎታል። ንብረቱ ግን ወደ EFFORT ነው የተላለፈው። EFFORT የመንግስት ተቋም አይደለም።

እዚህ ላይ ታዲያ ፍትህ የታለ? ስዬ ይህን መሰል ነገሮችን በመፅሃፉ ሳይነካ ዘሎታል። ይህን ስለ መሰለ ራሱ ስላስፈፀመው የወያኔ ዘረኛ ቅሌት አንድ ገፅ እንኳ የይቅርታ ቃል ሳይተነፍስ ስለ ወንድሞቹ ንብረት ጉዳይ 500 ገፆች መከመሩ ሳያስደምመኝ አልቀረም።

ሌላ ቦታ ደግሞ ስለ ወንድሙ ስለ አሰፋ አብርሃ ታስሮ መቆየት ሲፅፍ፣

“አሰፋ አብርሃ እስር ቤት እያለ እናታችን ብትሞት መዘዘ አለው?’ ብዬ ለመለስ ዜናዊ መልእክት ላክሁበት” ይለናል።

እና ብዙም ሳይቆይ አሰፋ አብርሃ ተፈታ። የሚደንቅ ነው። እስኪ ይሄን ገልበጥ አድርገን እንመልከተው? ብርቱካን ሚደቅሳ እስር ቤት እያለች እናቷ ቢሞቱስ? መዘዝ የለውም?

“ስዬ ማን ስለሆነ ነው መለስን እንዲህ ማስፈራራት የቻለው?” ተብሎ ቢጠየቅ ምላሹ “ስዬ አሁንም ህወሃት ነው” የሚል ይሆናል። ለመሆኑ ስዬ ለ“ትግል ጓዱ” ለብርቱካን ያን አይነት የማስፈራሪያ መልእክት ለመለስ ለምን ሳይልክ ቀረ?

ምክንያቱ ግልፅ ነው። የብርቱካን መታሰሯ ሳይሆን መፈታቷ ሆነ መዘዙ። የብርትኳን መፈታት የዘገየው መለስን የሚያስፈራራ እንደ ስዬ ያለ “ጀግና” ስለጠፋ ይሆን? “መዘዝ አለው!” ብሎ መለስን በሃይለቃል የሚናገረው ሰው ጠፋ? ስዬ እንዲያ እያለን ነው። የቤተሰብ ጥል እና የባዳ ጥል መሆኑ ነው እንግዲህ…

በህወሃት ዙሪያ በሃብት የተተኮሱ ቤተሰቦችና የኢትዮጵያ ህዝብ የሁለት አለም ሰዎች ለመሆን መብቃታቸውን ማስተዋል ይቻላል። አጀንዳዎቻችን ተለያይተዋል። የኢትዮጵያ ህዝብ “ፍትህ” ሲልና እነ ስዬ “ፍትህ” ሲሉ ለየቅል ቢሆኑም ተመሳስለው ለመምጣት እየጣሩ ይመስላሉ።

ስዬ 6 አመታት ቢታሰርም ከህወሃት የአስተሳሰብ ቀለበት አለመውጣቱን በዝባዝንኬ ከታጨቀው መፅሃፉ ማጤን አይገድም። አሁንም ወደዚያው ጀምሮት ወደ ተቋረጠበት የአገዛዝና የቅንጦት ህይወት ለመመለስ የቤት ስራውን እየሰራ ነው። ሰይጣን ካገዘው ይሳካለት ይሆናል።

ርግጥ ነው፣ ስልጣን ያባልጋል።
ካልተሳሳትኩ ለገሰ አስፋው ላይ አንድ ቀልድ ተቀልዶበት ነበር መሰለኝ፣
“ጮማውን እንዴት ለመዳችሁት?” ሲባል፣
“በመከራ” አለ አሉ።

የወያኔ የላይኛው ቀለበት ከባዶ ወደ ቢሊዮን ተተኩሰዋል። ይህ ሃብት አስደንግጧቸዋል። ሰው በጠባዩ ሃብት ሲበዛበት ስግብግብና ጨካኝ እየሆነ ይሄዳል። ሞቡቱ ሴሴሴኮ የጭካኔና የስግብግበነት ምሳሌ ነበር። ጁሌስ ኔሬሬ ባዶ እጁን ወደ ምድር መጣ፤ ባዶ እጁንም ወደ መቃብሩ ሄደ። ስሙም የተከበረ ሆነ። እግዚአብሄር ለእኛም እያለቀስን የምንቀብረውን መሪ ይስጠን።

(ጸሀፊውን በዚህ ኢሜይል አድራሻ ማግኘት ይቻላል ttgebreab@gmail.com)